Serebral Palsy Nedir?

Her türlü sağlık sorunlarınız için bilgilerinizi bırakın. Biz sizi arayalım.

CP; Beynin bir bölgesindeki hücrelerde meydana gelen bir hasardır. Bu hasar çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilir. Bu nedenler anne karnında bebeğin gelişiminde ortaya çıkan bazı problemler veya doğum sırasında meydana gelen güçlükler yüzünden beyne giden oksijen miktarının azlığı sebebi ile ya da erken doğan bebeklerin, küvözde yaşam desteği alan bebeklerin karşılaştığı sorunlar veya çok yüksek ateş nedeni ile havale, nöbet geçiren çocuklar olabilir. Zarar gören bölgede yer alan hücrelerin idare ettiği kas ve sinirlerde bazı bozukluklar ortaya çıkar.

Örneğin, her iki bacakta sorun vardır veya kolları da problemlidir ya da bunlara ilaveten çocuk başını dahi tutamayabilir. Bunların dışında görme problemi, duyma da sorunlar ya da zeka ile ilgili yetersizlikler yaşanabilir.

Spastik çocuk gerizekalı çocuk demek değildir.
Serebral Palsi li çocuklar da zaman zaman kullanılan spastik çocuk tanımlaması halk arasında zeka geriliği olan çocuk algılamasına neden olmaktadır. Bu yanlıştır. CPli çocuklarda %35 oranında zeka problemleri yaşanmaktadır. Ancak bu çocukların çok azında zeka geriliği vardır. Çoğu,
duyma ya da konuşma problemleri olan, tedavi edilmeyen, sosyal hayata katılmadıkları için ve eğitim almadıklarından yeterli zeka gelişimi sağlanamayan çocuklardır.
CPli çocukların çoğunluğu bu tür rahatsızlığı olmayan çocuklar kadar zekidir.

Hastalığın temel özellikleri nelerdir?
CP nin iki temel özelliği vardır:

Beynin bir bölgesinde meydana gelmiş olan hasar kalıcıdır, ancak ilerlemez. Hasarlı bölgenin idare ettiği kol, bacak ya da diğer yerlerde ortaya çıkan sorunlar çocuğun büyümesi ile birlikte değişiklikler ve ilerlemeler gösterir.

CP tedavi edilebilir mi?
Evet. CP sonucunda ortaya çıkan bozuklukların bir çoğu tedavi edilebilir. Ancak hastalığın ortaya çıktığı yer olan beyine müdahale ederek rahatsızlığı yok etmek olanağı yoktur. Sonuçları düzeltilebilir.
CP tedavisindeki temel özellikler nelerdir?

Süreklilik : Yaşam boyu devam edecek fizyoterapi ve rehabilitasyon özellikle çocukluk çağı boyunca her gün 1-2 saat zaman ayrılması gereken olmazsa olmaz bir işlemdir. Ailenin katkısı : Özellikle çocukluk çağı boyunca ailenin rolü 1.derecededir. Ailenin maddi, manevi katkısı ve tedaviye uyum göstermesi olmazsa olmaz ilk koşuldur. Tedavi multidisiplinerdir: Yani CP li bir hastanın çok sayıda tıp disiplini tarafından izlenmesi ve tedavisi gerekir.

Çocuk Hastalıkları Uzmanı, Gelişim Nörolojisi Uzmanı, Çocuk Ortopedisi konusunda deneyimli bir uzman, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı, gerekirse Göz, KBB ve Çocuk Nöroşirürjisi uzmanları da bu ekipte yer alır. Ayrıca Fizyoterapist tedavi boyunca her aşamada iletişim kuracağınız kişidir. Pedagog, Sosyal Gelişim, .. ekibin diğer üyeleridir.

CP tedavisinde karar verme
CPli hastanın tedavisine karar vermek bir uzmanlık işi olarak görülmekle birlikte daha önemlisi ailenin bu konuda vereceği karardır. Çocukluk çağı boyunca 10-15 yıl sürecek bu tedavi üst düzeyde problemli çocuklar için yaşam boyu bir süreçtir ve tümüyle ailenin sorumluluğu altındadır. Bu nedenle aile her konuda tam bilgi sahibi olmalı ve bu süreci gerçekleştirme konusunda karar vermelidir. Aksi takdirde uzmanların çizeceği hiçbir plan, tedavi için yeterli olamaz.

Hastanın Eğitimi
Hasta eğitiminin en önemli parçası, CPli hastanın toplumsal yaşama katılımdır. Bunun için okul öncesi dönemde yaşıtları ile oyun oynama şansı verilmeli, okul çağında becerileri yeterli olanlar normal okullara götürülmeli, yetersiz olanlar ise özel eğitim kurumlarında eğitilmelidir.

Hastanın tedaviye katılımının sağlanması
Hastanın tedaviye direnç göstermemesi için,özellikle germe egzersizlerinin oyun ortamında yapılması ve eğlenceli bir hale getirilmesi gereklidir. Çocuğun kendi yapması gereken hareketler için mutlaka bir fizyoterapistin yardımı ile hastaya hareketler öğretilmelidir. Hasta moral yönden desteklenmeli, yürüme konusunda sürekli teşvik edilmelidir.

Ev yaşamı CPli çocuğa göre düzenlenmelidir.
Hastanın bağımsız hareket edebilme yeteneğine göre evde çeşitli düzenlemeler yapılmalıdır. Örneğin yürüme sırasında ayağı takılıyorsa, sürtüyorsa, halılar kaldırılmalı ya da yer döşemesi yekpare hale getirilmeli tutunarak yürüyorsa duvar kenarları tutunabileceği şekilde dekore edilmeli, eşyalar buna uygun dizilmelidir.

Yardımcı araçların kullanılması
Evde, ihtiyaç varsa ayakta durma sehpası temini, paralel bar yaptırılması, walker gibi yürüteçlerin alınması, tuvalet ve banyoda tutunacak yerler yaptırılması, lavabolarda uygun tipte armatör kullanımından özel dizayn çatal, kaşıklara kadar her türlü yardımcı araçların hastanın yaşamında yer alması sağlanmalıdır.

Ortez ve Breyslerin kullanımı
Başta AFO ve KAFO olarak tanımladığımız genel adı ile ortez ve breys adı verilen vücuda takılan yardımcı cihazlar tedavide son derece önemlidir. Hekimlerin yazacağı reçeteye göre çoğu zaman özel olarak imal edilen bu cihazlar mutlaka reçeteyi yazan hekimin onayından sonra kullanılmaya başlanmalıdır. Özellikle gece kullanımı gerektirenler hiçbir zaman unutulmadan takılmalıdır. Belirli aralıklarla yapılacak uzman takibi sırasında cihazların değişmesi gerekebilir.

Fizyoterapi, Rehabilitasyon
Tedavinin hiçbir zaman bitmeyecek kısmı fizyoterapi ve rehabilitasyondur. CP hastalarında fizyoterapi büyük ölçüde egzersiz programından ibaret olup, uygulanacak egzersizler esas olarak iki tiptir. Birincisi pasif egzersizler olarak tanımlanan germe egzersizleridir. Bunlar hastanın kol ve bacaklarına uygulanan zorlamalı hareketlerdir. Özellikle kas ve eklemlerdeki gerginlikleri gidermek için yapılır. Yine çocukların boyu uzadığından kaslardaki gerginlikler kemiklerin uzamasına uyum sağlayamadığından cerrahi tedavi ile düzeltilen durumların korunması, tekrar bozulmaması için de pasif egzersizler gereklidir.
İkinci grup egzersizler ise aktif egzersizlerdir. Bu egzersizler hastanın kendi gücü ile yaptığı hareketlerdir. Birfizyoterapist tarafından hasta ve yakınına bu hareketler mutlaka öğretilmelidir. Küçük yaştaki çocuklarda bu eğitimler güçtür. Ancak tedavide aktif egzersizler en az pasif germe kadar değerlidir, hatta daha önemlidir.

Ev programları
Egzersizlerin her gün bir fizyoterapist eşliğinde yapılması fiilen imkansızdır. Bu nedenle fizyoterapist kontrolünde yoğun bir eğitim dönemini takiben bu egzersizlerin evde düzenli olarak sürdürülmesi gerekir. Hastanın durumuna göre günde en az 1-2 saat çalışılmalıdır.Eğer varsa takılan ortez ve kullanılan cihazlarla birlikte tedavi sürdürülmelidir.

Ortopedik cerrahi
Eğer cerrahi bir işlem gerekiyorsa bilinmelidir ki; Cerrahi uygulama yapıldığında tedavi bitmeyecek, yeniden başlayacaktır. Cerrahi girişimler diğer tedavilerin yetersiz kaldığı, tıkandığı durumlarda gereklidir. Cerrahi olarak düzeltilen hastada sağlanan bu düzelmenin korunması ve tekrar nüks etmesinin engellenmesi için yoğun fizyoterapi, rehabilitasyon, cihazların ve diğer tedavilerin aynı şekilde sürdürülmesi gereklidir.

Cerrahi zamanlama
Cerrahi girişim için en iyi zaman 4-7 yaşlar arasıdır. 4 yaşından önce kalça çıkığı riski gelişmesi gibi özel durumlar dışında cerrahi işlemlerden kaçınılır. 7 yaşın üzerinde gerekiyorsa her zaman ameliyat yapılabilir.

Yumuşak doku ameliyatları
Kas ve tendonlara yönelik olarak yapılan ameliyatlar, mümkün olduğunca hepsi tek seansta yapılır. Bazen aynı anda kalça, diz ve ayak bileklerinde 8-10 yerden birden ameliyatlar bir defada yapılıp en kısa zamanda egzersiz tedavisine geçilir. Böylece tedavinin hasta üzerindeki psikolojik etkileri hafifletilir, egzersiz tedavisi daha etkili yapılır. Ailenin maddi, manevi yükleri en alt düzeye indirilmiş olur.

Kemik ameliyatları
Çocuğun yaşına ve problemlerin düzeyine bağlı olarak zaman zaman kemik ameliyatları da yapılabilir. Bunlar yumuşak doku ameliyatları ile birlikte yapılabileceği gibi bazen ayrıca yapılır.

Ameliyat sonrası
Ameliyatta birkaç hafta süren geçici alçı tespitler yapılabilir. Alçılar çıkartıldığında AFO, KAFO gibi cihazlar kullanılmaya başlanır ve derhal egzersiz programlarına geçilir. Ameliyat sonrası izleme çocuklarda büyüme çağının sonuna kadar, kızlarda 15-16, erkeklerde 17-18 yaşına kadar sürer. Bu izlemeler ilgili tüm hekimlerce eş zamanlı olarak sürdürülmelidir.

Tekrar Ameliyat?
Tüm problemlere yönelik işlemler tek seansta yapılmasına rağmen çeşitli nedenlerle tekrar ameliyatlar gerekebilir. Bu nedenler şunlardır :

Düzeltme yeterli olsa bile ameliyatı takip eden egzersiz programı yetersiz olabilir, tedavinin aksaması, problemlerin tekrar nüks etmesine neden olur. Çocuklarda büyüme ve gelişmeye bağlı olarak zamanla ortaya çıkan farklı problemler olabilir. Bazı girişimler daha sonra düzeltilmek için ikinci bir seansa bırakılabilir.

Tedavi ne zaman bitecek?
CP de tedavi bitmez, yaşam boyu rehabilitasyon sürecektir. Özellikle çocuklukta büyüme dönemi çok kritiktir. Çok iyi izlenmelidir. Erişkin çağda kişinin bağımsızlığı belli ölçülerde sağlandı ise çevresine daha az yük teşkil eder.

CPli hastalarda özellikle dikkat edilmesi gereken hususlar:

Hastaların kilo almaması gereklidir. Görme, işitme kusurları varsa en kısa zamanda tedavi edilmelidir. Bu problemler egzersiz ve rehabilitasyon programını aksatır. Her CPli hasta için mutlaka yapılabilecek bir şeyler vardır.

Not: "Serebral Palsy Nedir?" konusu ile ilgili okuduğunuz yazı tamamen bilgi amaçlıdır. Tıbbi tedavi yerine kullanılmamalıdır. Bu nedenle sağlığınızı riske atmayın ve bir doktora danışın.