Çalışan kalpte bypass
Kalp ve akciğer makinesi (kalp ve akciğer pompası) 1953 te ilk defa kullanılmış ve o zamandan beri de kalp ameliyatlarının temel direği olmuştur. Ancak pompa hortumlardan ve mekanik bir dolaşım cihazından oluşan yapay bir dolaşım sistemidir.
Çalışan kalpte bypass operasyonunda kullanılan "Oktopus" isimli cerrahi enstruman şekilde görülmektedir.
Pompaya bağlı birçok yan etkilerin olduğu cerrahlar tarafından bilinmesine rağmen kap ameliyatlarını yapmak için başka bir yöntem olmadığından bu yan etkiler kabul edilmekte idi. Kalp akciğer pompasının kalp ameliyatlarından sonra görülen komplikasyonları en öemli nedeni olduğu yapılan birçok araştırmada kanıtlanmıştır. Pompanın ameliyat sırasında beyin, böbrek, akciğerler ve karaciğer gibi önemli organlarda bazen kalıcı olan hasara yol açtığı uzun süredir bilinmekte ve gittikçe daha da iyi anlaşılmaktadır. Kalp akciğer pompaları özellikle son yıllarda teknolojik olarak gelişmiş olmasına rağmen hala vücudun kendi kan dolaşımı kadar ideal bir sistem olmaktan çok uzaktır.
Pompaya bağlı komplikasyonlar belirginleştikçe Avrupa'da ve ABD'de bir grup cerrah daha önce de Güney Amerika'da uygulanmış olan Çalışan Kalpte Bypass Cerrahisini uygulamaya başladı. Çalışan Kalpte Bypass Ameliyatının uygulanabilirliği ve hastalara ne kadar yararlı olduğu anlaşıldıkça bu ameliyatların sayısı ve uygulandığı hasta grubu gittikçe arttı. Çalışan Kalpte Bypass özellikle son 10 yılda bu konudaki teknoloji ve bilginin birikimi ile gittikçe artan şekilde uygulanmaya girdi. Birçok ülkede çalışan kalpte yapılan bypass ameliyatları toplam bypass ameliyatlarının % 50'den fazlasını ve hatta bazı ülkerede %90' ını oluşturmaktadır.
Bu ameliyatın kısa ve uzun süreli sonuçları binlerce hasta üzerinde yapılan çalışmalarda araştırılmış ve Çalışan Kalpte Bypass Ameliyatının Bypass Ameliyatının risklerini belirgin şekilde azalttığı kanıtlanmıştır.
Çalışan kalpte bypass ameliyatı her hasta grubunda yararlı olmasına rağmen özellikle 60-75 yas arası olan, şeker hastalığı olan ve kalbi zayıflamış hastalarda kanama, böbrek yetmezliği, kalp krizi ve felç gibi komplikasyonları azalttığı ve ameliyat sonrası ölüm oranını azalttığı gösterilmiştir.
Ayrıca yapılan karşılaştırmalı çalışmalarda çalışan kalpte yapılan bypass ameliyat sonuçlarının duran kalpte pompa kullanılarak yapılan ameliyatlar ile kısa ve uzun vadede eşit kalitede sonuçlar verdiği de kanıtlanmıştır.
Çalışan Kalpte Bypass Ameliyatlarının en belirgin yararlarından biri ameliyat sonrası beyinde görülen komplikasyonları azaltmaktır. Yapılan araştırmalarda bypass ameliyatı sırasında pompa kullanılan hastalarda %3 civarında felç görüldüğü ancak bu hastaların %70 inden fazlasında hastaneden taburcu olurken zihinsel faaliyetlerde belirgin azalma olduğu kanıtlanmıştır.
Yine başka bir çalışmada pompa kullanılan hastaların yaklaşık yarısında önemli sinirsel ve davranış bozuklukları gözlenmiştir. Yine karşılaştırılmalı çalışmalarda çalışan kalpte yapılan bypass ameliyatlarında pompalı ameliyatlara göre çok daha az felç, zihin fonksiyonlarda azalma sinirsel bozukluklar ve davranış bozuklukları görülmüştür.
Kaynak: Op. Dr. Mahmut Akyıldız