Türkiye'nin En Büyük ve Bir Numaralı Sağlık Adresi
Hazır Doktor Sitesi

Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?

Sayfa Sonu

Sorularınızın cevabı için iletişim bilgilerinizi bırakın.

Ad-Soyad
:
E-mail
:
Telefon
:
Mesaj
:

Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir

Bir aşının etkili olabilmesi, imal edildiği andan kullanıldığı ana kadar gücünü korumasıyla mümkündür. Soğuk bir yerde, gereken şekilde saklanmamış bir aşı çocukları, aşılandıkları enfeksiyon hastalıklarına karşı koruyamaz.

Aşılar, kolayca bozulabilir. Bazı aşılar daima uygun sıcaklık derecesinde bulundurulmaları gereken canlı organizmalar içerirken diğerleri, çok düşük sıcaklık derecelerinde bozulur. Aşıların kesinlikle, + 2 ve + 8 °C arasında saklanmaları gerekir.

Işık ve pH değişiklikleri gibi birçok faktör, aşılarda değişiklik meydana gelmesinde rol oynar. Çözüme kavuşturulması en zor olan başlıca sorun, aşıların sıcağa ve ısı değişikliklerine duyarlı olmasıdır. Aşıların aktivitelerini korumalarını sağlayan soğuk zincir, yalnızca bir dizi depodan ve soğutucudan, izotermik kutulardan ve portatif buz kutularından ibaret değildir; bunların yanısıra taşıyıcıların. programcıların, depo işçilerinin ve aşıyı uygulayanların belli roller üstlendikleri ara fazlara da sahiptir.

Soğuk zincirin yapısı, Aşı Saklama

Soğuk zincir, birbirini tamamlayan iki bölümden meydana gelir:
1. Soğutucuların temsil ettiği yerleşik zincir
2. İzotermik kutuların ve buz kutularının temsil ettiği mobil zincir

Soğutucular, Aşı Soğuk Zincir

Gereken şekilde çalışması istenen bir soğutucu, odanın güneş ışığı almayan, uygun bir yerine yerleştirilmeli; soğutucunun arkasıyla duvar arasında, sıcaklığın dağılmasına izin verecek, yeterli bir aralık bulunmalıdır.
Eğer soğutucu gazla veya petrolle çalışıyorsa, hava cereyanından
uzakta tutulmalı ve yakıtın bitmesi durumunda hemen kullanıma
sokulabilecek yedek yakıt mevcut olmalıdır.

Soğutucunun doğru çalışması isteniyorsa, bazı kurallara uyulması
gerekir:
- Soğutucunun buzluk bölümüne; herhangi bir arıza durumunda aşıları koruyacak ve ayrıca buz kutularına yerleştirilecek buz paketleri konulmalıdır.
- Aşılar buzdolabına yerleştirilirken sulandırıcılarından ayrı yerleştirilmeli ve paketlerin arasında boşluklar bırakılmalıdır. Böylece soğutucu içerisinde yeterli hava dolanımına izin verilmelidir.
- Soğutucunun sabzelik kısmına, su dolu plastik şişeler konulmalıdır; bunlar, herhangi bir arıza durumunda soğuğu bir süre korur.
- Soğutucunun içerisindeki ısı derecesi, günde 1 ya da 2 defa bir termometreyle kontrol edilmeli ve bir karta işlenmelidir.
- Herhangi bir arızanın başlangıç zamanı ve süresi, ayrıca da bu süre içerisinde aşıların korunması için ne gibi önlemler alındığı kaydedilmelidir.
- Buzdolabının kapağındaki raflara hiçbir şey konulmamalı, aşıların saklandığı buzdolabına asla yiyecek ya da içecek yerleştirilmemelidir.
- Buzluk bölümünde belirli bir kalınlıkta (en çok 5 mm) buz oluştuğunda, defrost uygulanmalıdır. Defrost işlemi sırasında aşılar geçici olarak, bir izotermik kutuda saklanmalıdır.

İzotermik kutular, Aşı Saklama

izotermik kutular, dünyanın birçok yerinde kullanılmaktadır. Bu kutular sayesinde çok miktardaki aşının, günlerce sürebilecek nakil işlemleriyle başka yerlere ulaştırılması mümkün olur. izotermik kutular iyi izole edilmiş ve sağlam olmalı, hava geçirmeyecek şekilde kapatılabilmelidir. Bunlar nakil işlemleri sırasında aşıların soğukta muhafaza edilmesi amacıyla ve soğutucunun defrost edilmesi sırasında yada arızalı olduğu zamanlarda kullanılabilir.
Aşıların daha iyi muhafaza edilebilmesi için, izotermik kutunun yanlarına ve aşı kutularının aralarına buz aküleri yerleştirilmelidir. Buz aküleriyle aşı kutularının arasına kağıt tabakalarının yerleştirilmesi, özellikle absorbe aşılar olmak üzere inaktive aşıların donarak işe yaramaz hale gelmesini önler. Aynı önlemler, az miktarda aşının örneğin bir araçla bir sağlık merkezine ya da bir gün yetecek miktarda aşınnın, toplu aşılama yapılacak okul, kışla gibi yerlere ulaştırılmasında kullanılan aşı nakil kaplarında da uygulanmalıdır. Bu nakil kaplarının gölge bir yerde tutulması ve buzun sık sık yenilenmesi, portatif aşı nakil çantasının uzun süre kullanılmasına olanak verir.

Soğuk zincir, yalnızca bazı malzemelerden, araçlardan ve gereçlerden ibaret değildir; aynı zamanda, aşıların tatmin edici koşullar altında saklanıp nakledilmesini sağlayacak, kalifiye personele de ihtiyaç vardır. En önemli kişi, soğuk zinciri idare edendir; bu kimsenin işinin ehli olmaması, en iyi soğutucuların ve en iyi nakil gereçlerinin kullanılması durumunda bile soğuk zincirin tamamen etkisiz kalmasına neden olabilir.

Soğuk zincirin lojistiği

Soğuk zincirin lojistiğinde, yani kurulup işletilmesinde, 5 dönem söz konusudur:
/. Aşıların sağlık ekibine ulaştırılmasında izlenecek yolun seçilip kararlaştırılması. Bu ekip sabit malzeme ve personelle çalışan sabit ya da personelin zaman zaman başka yerlere giderek görev yaptığı, doğru bir ekip olabilir; bu ikincisinde personelin yol masrafları ve fazladan soğutucu gereçler gibi giderler de hesaplanmalıdır. Ayrıca ekip mobil de olabilir, mobil ekibin üyeleri, soğutma olanağının olmadığı bölgelere giderek immünizasyon programını uygular.

2. Depolama noktasının seçilmesi. Bu seçim sırasında yalnızca elde mevcut güç kaynağı (elektrik, petrol, gaz) değil, aynı zamanda bu güç kaynağının ve depolama noktasının bakımını yapacak, işleri aksatmadan yürütebilecek personel de göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Aşıların dağıtılmasında kulanılacak yöntemin seçilmesi. Eldeki stok küçükse, soğutucunun arıza yapması durumunda aşıların zarar görme olasılığı daha azdır. Dağtımın daha kısa aralıklarla yapılması, aşıların son kullanma tarihlerinin geçmesi şeklindeki tehlikeyi azaltır. Aşılar doğrudan doğruya merkez depodan ya da soğutma olanağına sahip merkezlerden sağlanabilir. Dağıtım işleminin ritmi, katedilecek mesafeye ve elde mevcut nakil olanaklarına bağlıdır.

4. Depo kapasitesinin hesaplanması. Teslimat sıklığı, belirli bir dönem içerisinde kullanılan doz sayısı, kaynağın yeterlilik derecesi ve soğutucuların kapasitesi gibi faktörler göz önünde tutularak hesaplanır.

5. Gereçlerin seçilmesi. Mevcut koşullara ve enerji kaynağına (elektrik, petrol veya gaz) uygun soğutucular, izotermik kutular ve buz aküleri, depolanıp nakledilecek aşı miktarına uygun boyutlarda seçilmelidir.

Aşıların sıcağa duyarlığı, Aşıların Saklanma Koşulları

Aşıların stabilitesiyle ilgili olarak Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
tarafından yapılan bir çalışmada5 sıcağa en dayanıklı aşıların tetanoz ve difteri toksoidleri olduğu, bunları difteri-tetanoz aşısıyla beraber kullanılan boğmaca aşısının izlediği ve daha sonra da inaktive poliomiyelit, liyofilize BCG, kızamık ve canlı poliomiyelit aşılarının izlediği görülmüştür.

Difteri ve tetanoz aşıları, 37°C gibi yüksek sıcaklık derecelerine aylarca dayanabilir; liyofilize kızamık aşısı ise kullanıma hazırlandıktan sonra ancak birkaç saat boyunca stabildir.
Bazı aşılar, saklanmak amcıyla dondurulur. Bunlar hemen her zaman için oral polio, sarı humma, kızamıkçık, kabakulak, kızamık gibi zayıflatılmış canlı virüsler içerin virüs aşılarıdır. Ancak dondurularak saklanma, beraberinde eriticisini de içeren tek kullanımlık ambalajlar için önerilen bir yöntem değildir; çünkü eriticinin içerisinde bulunduğu flakon ya da ampul, dondurma işlemi sırasında patlayabilir. Özellikle adsorbe olanlar olmak üzere inaktive aşıları ise, hiçbir zaman dondurulmamalıdır; WHO tarafından yapılan çalışmanın5 sonuçlarına göre DTCOQ veya DTVAX gibi adsorbe aşıların dondurulması, aktivitelerini azaltabilir ve kullanılmalarının kesinlikle sakıncalı olmasına yol açar. Ayrıca dondurularak saklanan ve daha sonra da kullanılmak üzere çözülmeye bırakılan adsorbe aşıların içerisinde granüller veya partiküller ortaya çıkar; aşı çalkalandıktan sonra 30 dakika içerisinde dibe çöken bu partiküller, saydam bir sıvı tabakasının dibinde adeta bir tortu tabakası olarak gözükür. Böyle bir görüntü, aşının dondurularak saklanmış olduğunu anlatır.

Sıcağa en duyarlı aşılar, soğutucunun en soğuk bölümünde, yani üst raflarında saklanmalıdır.

Ayrıca yüksek sıcaklık derecelerine tekrar tekrar maruz kalınması, aşının aktivitesine zarar verir.


Not: "Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?" konusu ile ilgili okuduğunuz yazı tamamen bilgi amaçlıdır. Tıbbi tedavi yerine kullanılmamalıdır. Bu nedenle sağlığınızı riske atmayın ve bir doktora danışın.

"Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?" Konusuyla Alakalı Diğer Başlıklar

 
Sayfa Başı
Doktor Web Sitesi Saç Ekimi



Etiketler

Bakteriyel Artritin Tedavi Koşulları Nelerdir?   Göz İçi Kanaması Kırmızı Göz   Plantar Sinir Tuzaklaması   Psöriasis Sedef Hastalığı   Astım Tedavisiz Geçer Mi?   Kulaklar   Carpal Tünel Sendromu   Miyokart Enfarktüsü Nedir   Böbrek hastalıkları ve Bağışıklık   Adet Dönemi   Böbrek Kanserinde Kemoterapi   Ense Ağrısı Sebepleri   Beyin kanamasına bağlı baş ağrıları   Güneş Lekesi Tedavisi   Bruselloz Nasıl Önlenebilir?   Tekrarlayan Düşükler   Kalp Krizi Akut Miyokard Enfarktüsü   İlâç Alerjileri Nasıl Tedavi Edilir?   Vajinismus   Baş Ağrısı Nedenleri   Kafatası Kemiği Kırığı Tedavisi   Menisküs Yırtıkları   Gingivit Dişeti İltihabı   Bruselloz İnsandan İnsana Bulaşır Mı ?   Pankreas Kanseri   Doğum Belirtileri Gebelik   Mide Ve Sindirim Sistemi Bozuklukları   Alkol Bağımlılığı Tedavisi, Alkolizmin Tedavisi, Alkol Tedavi   Sıtma   Aids Hastaligi Epidemiyoloji Nedir   Migrenin Nedenleri Migren Neden Oluşur   Bademcik Ameliyatı   Çocuklarda Seyahate Giderken   Spontan Pnömotoraks   Penis Eğriliği Nedir?   Aids Hakkında Sık Sorulan Sorular   Gebeliğe Hazırlık Nedir?   Sıcak Uygulama Termofor Uygulaması   Dişeti Enfeksiyonları   Kaonjestij Kalp Hastalığı   Anevrizma Tedavisi   Endojen Depresyon Nedir?   Pülmoner Embolizm Ve Enfarktüs   Kızıl   Yeni Doğan Bebeklerde Troid Yetmezliği   Diz Protezi   Osteoartrit   Beyin Hastalıkları Beyin Sağlığı   Stres Depresyon Stres Atma   Sigara Çürük Yapar Mı?   Bel Ağrıları Nasıl oluşur?   Boğaz İltihabı   Çıban Tedavisi   Tiroid Kanserleri   Prostat Kanseri Belirtileri   Karın Hastalığı Nedir?   Fantom (Hayalet) Ağrısı   Gözaltı Torbası Sorunu Nedir?   Tonsilit   Kene Nedir?   Hamilelik Giyim Gebelik Giysileri   Hamilelikte Kasinti Gebelikte Akinti Gelmesi   Koleranın Belirtileri Nelerdir?   Genetik mühendisliği ve Aşılar   Alzheimer Hastalığı Unutkanlık   Dalak Absesi   Genital Uçuk   Mide Bandı   Aids Belirtileri   Ani Kalp Durması   Yumuşak Doku Tümörleri   Yeni Doğmuş Bebeklerde Salgın İshal   Kontakt Lensler Hangi Amaçlarla Kullanılırlar   Sigarayı Bırakan Bir İnsanın Vücudundaki Olumlu Gelişmeler Nelerdir?   Böbrek Ağrısı   Çocuklarda Sünnet ve Ruh Sağlığı   Sinirsel Gerginlik   Ses Telleri   Nevralji   Vertigo Cerrahisi   Kılcal Damar Tedavileri   Ortodonti Tedavisi   Endovasküler Gdc Embolizasyon   Varikosel Nedir?   Ülkemizde Böbrek Nakli   Karın Şişkinliği Nedir?   Bronşial Astma Alerjik Astım   Tarsal Tünel Sendromu   Burun Ve Sinüslerde Yapılan Ameliyatlar   Saç Mantarı   Ense Ağrısı Teşhisi   Zehirlenme Tedavisi   Kanamalarda İlkyardım   Stroke   Tansiyon Nasıl Ölçülür   Anestezi   Alzheimer Hastalığı Evreleri ve Süreci   Alerjik Nezle   Meme Kanseri Tedavisi Ve Tedavinin Yan Etkileri   Şaşılık Tedavisi   Kırık   Pankreas Kanseri Belirtileri   Besin Reddi ve Besin Alerjileri   Pnömokok   Endokrin Hastalıklar   Kalp Krizi Yüksek Tansiyon   Akut Farenjit Boğaz Ağrısı   Entellektüelleştirme Nedir?   Diskin iltihabı   Somatizasyon Bozukluğu   Ağrı   Mongolizm Nasıl Teşhis Edilir?   Crohn Hastalığı Regional Enterit   Sinir Blokları   Tethered Cord Sendromu   Sıtma Nedir?   Reflü Belirtileri Nelerdir?   Özefagus Hastalıkları   Sakız Çiğnemek Çürüğü Önler Mi?   Göz Anjiyosu   Alerji Testi, Alerji Testleri, Rast Alerjik Test   Bebeklerde Susuz Kalma Hastalık   Crosslinking   Akut Bronşit Şikayetleri   Papağan Hastalığı (Pisitakoz)   Yirmilik Diş   Zehirlenme Çeşitleri nelerdir?   Göz Kapağı Düşüklüğü Pitosi Z   AİDS'e Karşı Duyulan Gereksiz Korkular   Karbondioksit Zehirlenmesi   Beyin Damarı Kökenli Hastalıklar   Boyun Ağrıları   Çene Sinüsündeki Ameliyatlar   Epidual İle Doğum Ağrısız Doğum   Yanık İzi Tedavisi Yanık Nedbesi   Burunun Yapı Ve Fonksiyonu Nedir?   Tozaklamalar Nedir?   Obezite Ve Cinsellik   Bel Agrisi Tanisi ve Teshisi   Kornea Nakli Kornea Ameliyatı   İdrar Tıkanıklığı   Çocuklarda Altına Kaçırma   Balon İle Sinüzit Tedavisi   Yumurtalık Kisti   Akut Kan Kanseri Tedavisi   Elasyon Nedir?   Haşlanma Nedir?   Dogmamis Bebegin Anne Karnindaki Gelisimi Evreleri   Kansızlık Tedavisi   Zehirlenme Belirtileri   Ağız Kokusu Nasıl Giderilir?   İshal   Gırtlak Kanseri Hastalığının Seyri Nasıldır?   Bebek Bakımı   Kranyosinostoz Ameliyatları   Migren   Bipolar Bozukluklar   Göz Tembelliği   İktidarsızlık   Akciğer İnfeksiyonlarında Plevra Sıvısı   Gastrit   Döner Kemiği   Omuz Ultrasonografisi   Servikal Artroz Boyun Kireçlenmesi   Akciğer Enfeksiyonu Stafilokok Pnömonisi   Halitozis   Ağrısız Doğum   Labioplasti Nedir?   Bebeklerde Yanık   Fasial Paraliz Yüz Felci Yüzfelci   Psoriasis   Amorotik Kalıtsal Akıl Geriliği   Bph Ve Bph Ameliyatları   Egzama   Anal Kaşıntı   Osteoartrit Tedavi Edilebilir Mi?   Migren Belirtileri   Tüp Bebek Nedir?   İç Kulakta Kemikleşme   Genital Siğil (cinsel Bölgede Siğil)