Türkiye'nin En Büyük ve Bir Numaralı Sağlık Adresi
Hazır Doktor Sitesi

Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?

Sayfa Sonu

Sorularınızın cevabı için iletişim bilgilerinizi bırakın.

Ad-Soyad
:
E-mail
:
Telefon
:
Mesaj
:

Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir

Bir aşının etkili olabilmesi, imal edildiği andan kullanıldığı ana kadar gücünü korumasıyla mümkündür. Soğuk bir yerde, gereken şekilde saklanmamış bir aşı çocukları, aşılandıkları enfeksiyon hastalıklarına karşı koruyamaz.

Aşılar, kolayca bozulabilir. Bazı aşılar daima uygun sıcaklık derecesinde bulundurulmaları gereken canlı organizmalar içerirken diğerleri, çok düşük sıcaklık derecelerinde bozulur. Aşıların kesinlikle, + 2 ve + 8 °C arasında saklanmaları gerekir.

Işık ve pH değişiklikleri gibi birçok faktör, aşılarda değişiklik meydana gelmesinde rol oynar. Çözüme kavuşturulması en zor olan başlıca sorun, aşıların sıcağa ve ısı değişikliklerine duyarlı olmasıdır. Aşıların aktivitelerini korumalarını sağlayan soğuk zincir, yalnızca bir dizi depodan ve soğutucudan, izotermik kutulardan ve portatif buz kutularından ibaret değildir; bunların yanısıra taşıyıcıların. programcıların, depo işçilerinin ve aşıyı uygulayanların belli roller üstlendikleri ara fazlara da sahiptir.

Soğuk zincirin yapısı, Aşı Saklama

Soğuk zincir, birbirini tamamlayan iki bölümden meydana gelir:
1. Soğutucuların temsil ettiği yerleşik zincir
2. İzotermik kutuların ve buz kutularının temsil ettiği mobil zincir

Soğutucular, Aşı Soğuk Zincir

Gereken şekilde çalışması istenen bir soğutucu, odanın güneş ışığı almayan, uygun bir yerine yerleştirilmeli; soğutucunun arkasıyla duvar arasında, sıcaklığın dağılmasına izin verecek, yeterli bir aralık bulunmalıdır.
Eğer soğutucu gazla veya petrolle çalışıyorsa, hava cereyanından
uzakta tutulmalı ve yakıtın bitmesi durumunda hemen kullanıma
sokulabilecek yedek yakıt mevcut olmalıdır.

Soğutucunun doğru çalışması isteniyorsa, bazı kurallara uyulması
gerekir:
- Soğutucunun buzluk bölümüne; herhangi bir arıza durumunda aşıları koruyacak ve ayrıca buz kutularına yerleştirilecek buz paketleri konulmalıdır.
- Aşılar buzdolabına yerleştirilirken sulandırıcılarından ayrı yerleştirilmeli ve paketlerin arasında boşluklar bırakılmalıdır. Böylece soğutucu içerisinde yeterli hava dolanımına izin verilmelidir.
- Soğutucunun sabzelik kısmına, su dolu plastik şişeler konulmalıdır; bunlar, herhangi bir arıza durumunda soğuğu bir süre korur.
- Soğutucunun içerisindeki ısı derecesi, günde 1 ya da 2 defa bir termometreyle kontrol edilmeli ve bir karta işlenmelidir.
- Herhangi bir arızanın başlangıç zamanı ve süresi, ayrıca da bu süre içerisinde aşıların korunması için ne gibi önlemler alındığı kaydedilmelidir.
- Buzdolabının kapağındaki raflara hiçbir şey konulmamalı, aşıların saklandığı buzdolabına asla yiyecek ya da içecek yerleştirilmemelidir.
- Buzluk bölümünde belirli bir kalınlıkta (en çok 5 mm) buz oluştuğunda, defrost uygulanmalıdır. Defrost işlemi sırasında aşılar geçici olarak, bir izotermik kutuda saklanmalıdır.

İzotermik kutular, Aşı Saklama

izotermik kutular, dünyanın birçok yerinde kullanılmaktadır. Bu kutular sayesinde çok miktardaki aşının, günlerce sürebilecek nakil işlemleriyle başka yerlere ulaştırılması mümkün olur. izotermik kutular iyi izole edilmiş ve sağlam olmalı, hava geçirmeyecek şekilde kapatılabilmelidir. Bunlar nakil işlemleri sırasında aşıların soğukta muhafaza edilmesi amacıyla ve soğutucunun defrost edilmesi sırasında yada arızalı olduğu zamanlarda kullanılabilir.
Aşıların daha iyi muhafaza edilebilmesi için, izotermik kutunun yanlarına ve aşı kutularının aralarına buz aküleri yerleştirilmelidir. Buz aküleriyle aşı kutularının arasına kağıt tabakalarının yerleştirilmesi, özellikle absorbe aşılar olmak üzere inaktive aşıların donarak işe yaramaz hale gelmesini önler. Aynı önlemler, az miktarda aşının örneğin bir araçla bir sağlık merkezine ya da bir gün yetecek miktarda aşınnın, toplu aşılama yapılacak okul, kışla gibi yerlere ulaştırılmasında kullanılan aşı nakil kaplarında da uygulanmalıdır. Bu nakil kaplarının gölge bir yerde tutulması ve buzun sık sık yenilenmesi, portatif aşı nakil çantasının uzun süre kullanılmasına olanak verir.

Soğuk zincir, yalnızca bazı malzemelerden, araçlardan ve gereçlerden ibaret değildir; aynı zamanda, aşıların tatmin edici koşullar altında saklanıp nakledilmesini sağlayacak, kalifiye personele de ihtiyaç vardır. En önemli kişi, soğuk zinciri idare edendir; bu kimsenin işinin ehli olmaması, en iyi soğutucuların ve en iyi nakil gereçlerinin kullanılması durumunda bile soğuk zincirin tamamen etkisiz kalmasına neden olabilir.

Soğuk zincirin lojistiği

Soğuk zincirin lojistiğinde, yani kurulup işletilmesinde, 5 dönem söz konusudur:
/. Aşıların sağlık ekibine ulaştırılmasında izlenecek yolun seçilip kararlaştırılması. Bu ekip sabit malzeme ve personelle çalışan sabit ya da personelin zaman zaman başka yerlere giderek görev yaptığı, doğru bir ekip olabilir; bu ikincisinde personelin yol masrafları ve fazladan soğutucu gereçler gibi giderler de hesaplanmalıdır. Ayrıca ekip mobil de olabilir, mobil ekibin üyeleri, soğutma olanağının olmadığı bölgelere giderek immünizasyon programını uygular.

2. Depolama noktasının seçilmesi. Bu seçim sırasında yalnızca elde mevcut güç kaynağı (elektrik, petrol, gaz) değil, aynı zamanda bu güç kaynağının ve depolama noktasının bakımını yapacak, işleri aksatmadan yürütebilecek personel de göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Aşıların dağıtılmasında kulanılacak yöntemin seçilmesi. Eldeki stok küçükse, soğutucunun arıza yapması durumunda aşıların zarar görme olasılığı daha azdır. Dağtımın daha kısa aralıklarla yapılması, aşıların son kullanma tarihlerinin geçmesi şeklindeki tehlikeyi azaltır. Aşılar doğrudan doğruya merkez depodan ya da soğutma olanağına sahip merkezlerden sağlanabilir. Dağıtım işleminin ritmi, katedilecek mesafeye ve elde mevcut nakil olanaklarına bağlıdır.

4. Depo kapasitesinin hesaplanması. Teslimat sıklığı, belirli bir dönem içerisinde kullanılan doz sayısı, kaynağın yeterlilik derecesi ve soğutucuların kapasitesi gibi faktörler göz önünde tutularak hesaplanır.

5. Gereçlerin seçilmesi. Mevcut koşullara ve enerji kaynağına (elektrik, petrol veya gaz) uygun soğutucular, izotermik kutular ve buz aküleri, depolanıp nakledilecek aşı miktarına uygun boyutlarda seçilmelidir.

Aşıların sıcağa duyarlığı, Aşıların Saklanma Koşulları

Aşıların stabilitesiyle ilgili olarak Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
tarafından yapılan bir çalışmada5 sıcağa en dayanıklı aşıların tetanoz ve difteri toksoidleri olduğu, bunları difteri-tetanoz aşısıyla beraber kullanılan boğmaca aşısının izlediği ve daha sonra da inaktive poliomiyelit, liyofilize BCG, kızamık ve canlı poliomiyelit aşılarının izlediği görülmüştür.

Difteri ve tetanoz aşıları, 37°C gibi yüksek sıcaklık derecelerine aylarca dayanabilir; liyofilize kızamık aşısı ise kullanıma hazırlandıktan sonra ancak birkaç saat boyunca stabildir.
Bazı aşılar, saklanmak amcıyla dondurulur. Bunlar hemen her zaman için oral polio, sarı humma, kızamıkçık, kabakulak, kızamık gibi zayıflatılmış canlı virüsler içerin virüs aşılarıdır. Ancak dondurularak saklanma, beraberinde eriticisini de içeren tek kullanımlık ambalajlar için önerilen bir yöntem değildir; çünkü eriticinin içerisinde bulunduğu flakon ya da ampul, dondurma işlemi sırasında patlayabilir. Özellikle adsorbe olanlar olmak üzere inaktive aşıları ise, hiçbir zaman dondurulmamalıdır; WHO tarafından yapılan çalışmanın5 sonuçlarına göre DTCOQ veya DTVAX gibi adsorbe aşıların dondurulması, aktivitelerini azaltabilir ve kullanılmalarının kesinlikle sakıncalı olmasına yol açar. Ayrıca dondurularak saklanan ve daha sonra da kullanılmak üzere çözülmeye bırakılan adsorbe aşıların içerisinde granüller veya partiküller ortaya çıkar; aşı çalkalandıktan sonra 30 dakika içerisinde dibe çöken bu partiküller, saydam bir sıvı tabakasının dibinde adeta bir tortu tabakası olarak gözükür. Böyle bir görüntü, aşının dondurularak saklanmış olduğunu anlatır.

Sıcağa en duyarlı aşılar, soğutucunun en soğuk bölümünde, yani üst raflarında saklanmalıdır.

Ayrıca yüksek sıcaklık derecelerine tekrar tekrar maruz kalınması, aşının aktivitesine zarar verir.


Not: "Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?" konusu ile ilgili okuduğunuz yazı tamamen bilgi amaçlıdır. Tıbbi tedavi yerine kullanılmamalıdır. Bu nedenle sağlığınızı riske atmayın ve bir doktora danışın.

"Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?" Konusuyla Alakalı Diğer Başlıklar

 
Sayfa Başı
Doktor Web Sitesi Saç Ekimi



Etiketler

Kan Uyuşmazlığı   Yeni Doğmuş Bebeklerde Tefani Nedir?   Meme Kanseri Sonrası Estetik Tedavi   Septum Deviasyonu Neden İleri Gelir?   Alzheimer Hastalığı Evreleri ve Süreci   Gebelikte Bakim Gebelik Döneminde Bakim   Akut Farenjit Boğaz Ağrısı   Kabızlık Dışkı Yapamama   Sağlık Nedir Hastalık Nedir Tanımı   Bebekte Hidrops Hali   Spastik Kolit   Ülser Delinmesi ve Tedavisi   Beyin neden Hücre Kaybına uğrar?   Polimyositis ve Dermatomyositis   Foniatri   Mide Küçültme   İnvaginasyon Çocuklarda İnvajinasyon   Sağlıklı Bel ve Belin Yapısı   Varis Tedavileri   Entrojeksiyon Nedir?   Akupunkturda Uygulama   Parestetika Meraljia   Difteri Kuş Palazı Aşısı   Fraxel Lazer İle Yarasız Yüz Gençleştirme   Paranoid Bozukluklar Psikoz Şizofreni   Kaşıntı   İdeal Meslek Seçimi   Bel Ağrıları Bel Ağrısı Bel Fıtığı   Bel Fıtığı Tedavisi   Ağız ve Diş Bakımı   İşçilerin Beslenmesi   Mukoza-altı Ameliyatı Hangi Yaşta Yapılmalıdır?   Sarımsak Faydaları   Migren İle İlgili Terimler   Rahim Dışı Gebelik Sonlanması   Akciğer Tümörleri   Yumuşak Şankır   Testis Kanseri   Alerjiler Psikosomatik Midir?   Sinüzit Teşhisi Nasıl Yapılır?   Apandisitin En İyi Tedavi Yolu Nedir?   Miyokard Enfarktüsü Akut   Ağrı   Doğum Belirtileri Gebelik   Bel Soğukluğundan Korunma Yolları   Kan Çıbanı   Çay ve Kahvenin Zararları   Cinsel İlişkinin Yararları   Hirşutizm   Aşılanma ve kistik fibrozis hastalığı   Psikotik Bozukluklar Psikozlar   Jigantizm   Peptik Ulkus Ülser   Burunda Beliren Rahatsızlıklar   Epiglottit Nefes Borusu Kapakcığı İltihabı   Dang Hastalığı Önlenebilir Mi?   Skleroderma Hastalığı Nedir (Sistemik Sklerosis)   Ağız Kanseri Tedavisi   Bacakların Atardamar Hastalığı   Frengi   Karbonmonoksit Zehirlenmesi   Fallot Tetralojisi Mavi Bebek Hastalığı   Kalp Krizi Sonrası Yaşam   Küme Baş Ağrısı   Aids Belirtileri   Tiroid Kanseri Tipleri   Kasık Ağrısı   Deniz Kestanesi Batması   Zayıflama   Güneş ve Cilt Yanıkları   Bebek Aşı Takvimi   Gaz Zehirlenmeleri   Çocuklarda Aşı Dönemleri   Endojen Depresyon Nedir?   Parkinson Hastalığı Nedir?   Trombotik Trombositopenik Purpura Ttp   Bruselloz Nasıl Önlenebilir?   Asd Tanı Nasıl Konulabilir?   Akut Hepatit C Tedavisi   Barotravma Belirtileri   Zona Kurdeşen   Sara Hastalığı Nedir?   Barsak Parazitleri   Böbrek Nakli Nedir?   Safra Kesesi Hastalıklarının Belirtileri   Solunum ve Solunum Çeşitleri   Böbrek Kanallarının Genişlemesi   Allerjik Nezle Sık Görülen Bir Hastalık Mıdır?   Pamukçuk Hastalığı Önlenebilir Mi?   Hangi Yiyecekler Kolestrolü Düşürür?   Periferik Anevrizmalar   Yürüme Analizi   Solunum Mekaniği Akciğer Fonksiyon Testi   El Ve Ayak Titremeleri   Kanser Tedavileri   Uçuk   Alkol Bagimliligi - Alkolizm Nedir?   Osteoporoz Kemik Erimesi   B1 Vitamin Eksikliği   Ventriküler Septal Defekt   Zona Hastalığı (Herpes Zoster)   Ektoderm Nedir?   Anksiyete Bozuklukları ve Nedenleri   Diş Ağrısı Tedavisi   Koroner Anjiyografi   Hangi Türlerde Zatürree Vardır?   Mide Kanseri   Efor Sendromu Nedir?   Hamilelikte Bel Agrisi Gebelikte Bas Agrisi   İhtilaç Krizleri ve Tedavisi   Seconder İol Multifokal Lens   Deri Tümörü Malign Melanom   Whipple Yöntemiyle Pankreas Kanseri Ameliyatı   Gut Nedir?   Osteoartrit Belirtileri   Tetanoz Aşısı   Gastrit Tedavisi Nedir?   Boyun Ağrısının Nedenleri   Sünnet ve Cinsel Yaşam   Dorsal Rizotomi   Kolik Ağrısı ve Bebeklerde Beslenme   Envazyon Nedir?   Bebeklerde Konak   Mide Bulantısı Nedir?   Efektör Nedir?   Deniz Hayvanı Sokması   Delici Göğüs Karın Yaralanmaları   Kalp Anevrizması   Fenilketonüri Nedir Hastalığı Çengelli Kurt   Cüzam Nedir?   Bel Ağrısı Tedavisi   Subdural Hematom   Omuz Distosisi   Ayak Bileği Protezi   Alerjik Rinit Sinüzit   Kadin Ürolojisi   Crigler Najjar Sendromu   Diz kapağı kemiği, Patella Nedir   Menopozda Kanser Riski   Oksijen Yetersizliği   Zührevi Hastalıklar   Akne Tedavileri   Ergenlik Sivilceleri   Penis Büyütme   Çıkıkların Tedavisi   Çocuklarda İshal   Vitiligo Hastalığı Nedir?   Jinekomasti   Akciğer Enfeksiyonları Pnömoni ve Pnömokok   Burun Akıntısı   Su Çiçeği   Saç Hastalıkları   Çocuklarda Bebeklerde Su Çiçeği Hastalığı   Gözün Yapısı Göz Anatomisi   Hamilelik Diyeti   İlk Yardım Nedir Amaçları   Çocuklarda Göz Hastalıkları   Nevralji   Aşılanma ve indometasin   Bulaşıcı Hastalıkların Sebepleri   Kalça Cerrahisi   Burun Estetiği Ücretleri   Ezik Tedavisi   Dang   Neden Obezite Cerrahisi?   Teşhircilik (Eksibisyonizm)   Eklem İnflamasyonu   Aşırı Tüylenme Kıllanma   Servikal Torakal Ve Lomber Disk Cerrahisi   Silikosis Hastalığı Nedir?   Yağ Embolisi Sendromu   Akciğer Kanseri Nedir Belirtileri Nelerdir   Tifo Hastalığında Kesin Teşhis Nasıl Elde Edilir?   Pülmoner Enfarktüs Neden İleri Gelir?   Çocuklarda Ağlama Sinir Hastalıkları   Bebekler Neden Ağlar, Bebeklerde Ağlama   Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Nedir?   Ağız Kokusu Nasıl Giderilir?   Şişmanlığın Ölçümü İçin Kullanılan Basit Yöntemler   Metabolizmayı Özellikle Güçlendiren Yiyecekler Var Mı?