Türkiye'nin En Büyük ve Bir Numaralı Sağlık Adresi
Hazır Doktor Sitesi

Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?

Sayfa Sonu

Sorularınızın cevabı için iletişim bilgilerinizi bırakın.

Ad-Soyad
:
E-mail
:
Telefon
:
Mesaj
:

Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir

Bir aşının etkili olabilmesi, imal edildiği andan kullanıldığı ana kadar gücünü korumasıyla mümkündür. Soğuk bir yerde, gereken şekilde saklanmamış bir aşı çocukları, aşılandıkları enfeksiyon hastalıklarına karşı koruyamaz.

Aşılar, kolayca bozulabilir. Bazı aşılar daima uygun sıcaklık derecesinde bulundurulmaları gereken canlı organizmalar içerirken diğerleri, çok düşük sıcaklık derecelerinde bozulur. Aşıların kesinlikle, + 2 ve + 8 °C arasında saklanmaları gerekir.

Işık ve pH değişiklikleri gibi birçok faktör, aşılarda değişiklik meydana gelmesinde rol oynar. Çözüme kavuşturulması en zor olan başlıca sorun, aşıların sıcağa ve ısı değişikliklerine duyarlı olmasıdır. Aşıların aktivitelerini korumalarını sağlayan soğuk zincir, yalnızca bir dizi depodan ve soğutucudan, izotermik kutulardan ve portatif buz kutularından ibaret değildir; bunların yanısıra taşıyıcıların. programcıların, depo işçilerinin ve aşıyı uygulayanların belli roller üstlendikleri ara fazlara da sahiptir.

Soğuk zincirin yapısı, Aşı Saklama

Soğuk zincir, birbirini tamamlayan iki bölümden meydana gelir:
1. Soğutucuların temsil ettiği yerleşik zincir
2. İzotermik kutuların ve buz kutularının temsil ettiği mobil zincir

Soğutucular, Aşı Soğuk Zincir

Gereken şekilde çalışması istenen bir soğutucu, odanın güneş ışığı almayan, uygun bir yerine yerleştirilmeli; soğutucunun arkasıyla duvar arasında, sıcaklığın dağılmasına izin verecek, yeterli bir aralık bulunmalıdır.
Eğer soğutucu gazla veya petrolle çalışıyorsa, hava cereyanından
uzakta tutulmalı ve yakıtın bitmesi durumunda hemen kullanıma
sokulabilecek yedek yakıt mevcut olmalıdır.

Soğutucunun doğru çalışması isteniyorsa, bazı kurallara uyulması
gerekir:
- Soğutucunun buzluk bölümüne; herhangi bir arıza durumunda aşıları koruyacak ve ayrıca buz kutularına yerleştirilecek buz paketleri konulmalıdır.
- Aşılar buzdolabına yerleştirilirken sulandırıcılarından ayrı yerleştirilmeli ve paketlerin arasında boşluklar bırakılmalıdır. Böylece soğutucu içerisinde yeterli hava dolanımına izin verilmelidir.
- Soğutucunun sabzelik kısmına, su dolu plastik şişeler konulmalıdır; bunlar, herhangi bir arıza durumunda soğuğu bir süre korur.
- Soğutucunun içerisindeki ısı derecesi, günde 1 ya da 2 defa bir termometreyle kontrol edilmeli ve bir karta işlenmelidir.
- Herhangi bir arızanın başlangıç zamanı ve süresi, ayrıca da bu süre içerisinde aşıların korunması için ne gibi önlemler alındığı kaydedilmelidir.
- Buzdolabının kapağındaki raflara hiçbir şey konulmamalı, aşıların saklandığı buzdolabına asla yiyecek ya da içecek yerleştirilmemelidir.
- Buzluk bölümünde belirli bir kalınlıkta (en çok 5 mm) buz oluştuğunda, defrost uygulanmalıdır. Defrost işlemi sırasında aşılar geçici olarak, bir izotermik kutuda saklanmalıdır.

İzotermik kutular, Aşı Saklama

izotermik kutular, dünyanın birçok yerinde kullanılmaktadır. Bu kutular sayesinde çok miktardaki aşının, günlerce sürebilecek nakil işlemleriyle başka yerlere ulaştırılması mümkün olur. izotermik kutular iyi izole edilmiş ve sağlam olmalı, hava geçirmeyecek şekilde kapatılabilmelidir. Bunlar nakil işlemleri sırasında aşıların soğukta muhafaza edilmesi amacıyla ve soğutucunun defrost edilmesi sırasında yada arızalı olduğu zamanlarda kullanılabilir.
Aşıların daha iyi muhafaza edilebilmesi için, izotermik kutunun yanlarına ve aşı kutularının aralarına buz aküleri yerleştirilmelidir. Buz aküleriyle aşı kutularının arasına kağıt tabakalarının yerleştirilmesi, özellikle absorbe aşılar olmak üzere inaktive aşıların donarak işe yaramaz hale gelmesini önler. Aynı önlemler, az miktarda aşının örneğin bir araçla bir sağlık merkezine ya da bir gün yetecek miktarda aşınnın, toplu aşılama yapılacak okul, kışla gibi yerlere ulaştırılmasında kullanılan aşı nakil kaplarında da uygulanmalıdır. Bu nakil kaplarının gölge bir yerde tutulması ve buzun sık sık yenilenmesi, portatif aşı nakil çantasının uzun süre kullanılmasına olanak verir.

Soğuk zincir, yalnızca bazı malzemelerden, araçlardan ve gereçlerden ibaret değildir; aynı zamanda, aşıların tatmin edici koşullar altında saklanıp nakledilmesini sağlayacak, kalifiye personele de ihtiyaç vardır. En önemli kişi, soğuk zinciri idare edendir; bu kimsenin işinin ehli olmaması, en iyi soğutucuların ve en iyi nakil gereçlerinin kullanılması durumunda bile soğuk zincirin tamamen etkisiz kalmasına neden olabilir.

Soğuk zincirin lojistiği

Soğuk zincirin lojistiğinde, yani kurulup işletilmesinde, 5 dönem söz konusudur:
/. Aşıların sağlık ekibine ulaştırılmasında izlenecek yolun seçilip kararlaştırılması. Bu ekip sabit malzeme ve personelle çalışan sabit ya da personelin zaman zaman başka yerlere giderek görev yaptığı, doğru bir ekip olabilir; bu ikincisinde personelin yol masrafları ve fazladan soğutucu gereçler gibi giderler de hesaplanmalıdır. Ayrıca ekip mobil de olabilir, mobil ekibin üyeleri, soğutma olanağının olmadığı bölgelere giderek immünizasyon programını uygular.

2. Depolama noktasının seçilmesi. Bu seçim sırasında yalnızca elde mevcut güç kaynağı (elektrik, petrol, gaz) değil, aynı zamanda bu güç kaynağının ve depolama noktasının bakımını yapacak, işleri aksatmadan yürütebilecek personel de göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Aşıların dağıtılmasında kulanılacak yöntemin seçilmesi. Eldeki stok küçükse, soğutucunun arıza yapması durumunda aşıların zarar görme olasılığı daha azdır. Dağtımın daha kısa aralıklarla yapılması, aşıların son kullanma tarihlerinin geçmesi şeklindeki tehlikeyi azaltır. Aşılar doğrudan doğruya merkez depodan ya da soğutma olanağına sahip merkezlerden sağlanabilir. Dağıtım işleminin ritmi, katedilecek mesafeye ve elde mevcut nakil olanaklarına bağlıdır.

4. Depo kapasitesinin hesaplanması. Teslimat sıklığı, belirli bir dönem içerisinde kullanılan doz sayısı, kaynağın yeterlilik derecesi ve soğutucuların kapasitesi gibi faktörler göz önünde tutularak hesaplanır.

5. Gereçlerin seçilmesi. Mevcut koşullara ve enerji kaynağına (elektrik, petrol veya gaz) uygun soğutucular, izotermik kutular ve buz aküleri, depolanıp nakledilecek aşı miktarına uygun boyutlarda seçilmelidir.

Aşıların sıcağa duyarlığı, Aşıların Saklanma Koşulları

Aşıların stabilitesiyle ilgili olarak Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
tarafından yapılan bir çalışmada5 sıcağa en dayanıklı aşıların tetanoz ve difteri toksoidleri olduğu, bunları difteri-tetanoz aşısıyla beraber kullanılan boğmaca aşısının izlediği ve daha sonra da inaktive poliomiyelit, liyofilize BCG, kızamık ve canlı poliomiyelit aşılarının izlediği görülmüştür.

Difteri ve tetanoz aşıları, 37°C gibi yüksek sıcaklık derecelerine aylarca dayanabilir; liyofilize kızamık aşısı ise kullanıma hazırlandıktan sonra ancak birkaç saat boyunca stabildir.
Bazı aşılar, saklanmak amcıyla dondurulur. Bunlar hemen her zaman için oral polio, sarı humma, kızamıkçık, kabakulak, kızamık gibi zayıflatılmış canlı virüsler içerin virüs aşılarıdır. Ancak dondurularak saklanma, beraberinde eriticisini de içeren tek kullanımlık ambalajlar için önerilen bir yöntem değildir; çünkü eriticinin içerisinde bulunduğu flakon ya da ampul, dondurma işlemi sırasında patlayabilir. Özellikle adsorbe olanlar olmak üzere inaktive aşıları ise, hiçbir zaman dondurulmamalıdır; WHO tarafından yapılan çalışmanın5 sonuçlarına göre DTCOQ veya DTVAX gibi adsorbe aşıların dondurulması, aktivitelerini azaltabilir ve kullanılmalarının kesinlikle sakıncalı olmasına yol açar. Ayrıca dondurularak saklanan ve daha sonra da kullanılmak üzere çözülmeye bırakılan adsorbe aşıların içerisinde granüller veya partiküller ortaya çıkar; aşı çalkalandıktan sonra 30 dakika içerisinde dibe çöken bu partiküller, saydam bir sıvı tabakasının dibinde adeta bir tortu tabakası olarak gözükür. Böyle bir görüntü, aşının dondurularak saklanmış olduğunu anlatır.

Sıcağa en duyarlı aşılar, soğutucunun en soğuk bölümünde, yani üst raflarında saklanmalıdır.

Ayrıca yüksek sıcaklık derecelerine tekrar tekrar maruz kalınması, aşının aktivitesine zarar verir.


Not: "Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?" konusu ile ilgili okuduğunuz yazı tamamen bilgi amaçlıdır. Tıbbi tedavi yerine kullanılmamalıdır. Bu nedenle sağlığınızı riske atmayın ve bir doktora danışın.

"Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?" Konusuyla Alakalı Diğer Başlıklar

 
Sayfa Başı
Doktor Web Sitesi Saç Ekimi



Etiketler

Emülgatör Nedir?   Tüp Mide   Prostat Kanseri   Diz Protezi Hangi Hastaya Yapılmalıdır?   Grip   Burunun Yapısı Ve Burun Kırılması   Migren Krizi   Efor Sendromu Nedir?   Alkol Kullanımı ve Metabolizma Bozuklukları   Bebek İçin Vitamin Önemi   Polimyositis ve Dermatomyositis   İskemik İnme   Hepatit G   Yeni Doğmuş Bebeklerde Kan Zehirlenmesi   Saç Gençleştirme   Mide Kanseri   Travmatik Artritin Tedavi Yolu Nedir?   Ekokardiyografi Nedir?   Guatr Belirtileri   Dişin Yapısı   Barotravma (Hava Basıncı Travması)   Enfantil Spazmlar Nedir?   Empotans İktidarsızlık   Burun Estetiği Ameliyatı   Migren Nasıl Tedavi Edilir?   Cinsel Estetik   Gastrit   Akciger Absesi Akciğer Apsesi Tedavisi   Bademcik İltihabı   Vajina Daraltma Ameliyatı   Ayak Bileği Protezi   Demans   Kan Kanseri Tedavisi   Osteoartrit ve Romatizma Ağrıları   Akciğer Apsesi Nasıl Teşhis Edilir   Aşıların Yan etkileri   Bebeklerde Beden Eğitim   Bulaşıcı Hastalık Enfeksiyonları   Beyin ve Sinir Sistemi Hastalıkları   Mide Bandı   Bebek İçin Ek Gıdalar Nelerdir   Dijital Mamografi   Çocuk Fıtığı   Elasyon Nedir?   Dang Hastalığı   Abdominoplasti Karın Germe Ameliyatı   Akciğer Kanserinin Yerleşim Yerleri   Ventriküler Septal Defekt   Kronik Rekürren Tonsillit   Bebeklerde İshal Nasıl Teşhis Edilir?   Bağırsak Tıkanmaları Hastalığı   Pamukçuk Hastalığı Nedir?   Röntgencilik (Voyörizm)   Doğum Sonrası Kanama ve Atoni Kanaması   Göğüs İskeleti, Toraks Nedir, Toraks Anatomisi   Nevralji   Gerilim Tipi Baş Ağrısı   Göğüs Ağrıları   Kadın Hastalıklarında Endoskopik Cerrahi   Rayno Fenomeni   Retina Hastalıkları Retina Yırtılması Retina Dekolmanı   Ep Uyandırılmış Potansiyeller   Burnun Belli Bir Görünüşü Var Mıdır?   Ameliyatsız Aort Tedavisi   Ağız Kokusu Nasıl Giderilir?   Eksojen Depresyon Nedir?   Zatürre Nedir?   Zona ve Postherpetik Nevralji   Somatizasyon Nedir?   Ciğerlerin Fonksiyonu Nedir?   Servikal Rahim Boynu Kanseri   Hipertiroidi   Labioplasti Nedir?   Genetik Hastalıklar   Vertigo   Hamilelikte Diş Tedavisi   Astım Bronşit   Akupunktur İle Sigara Nasıl Bırakılabilir?   Tıp Anestezileri Hangileridir?   Effekt Nedir?   Servikal Rahim Boynu Tedavisi   Bebeklerde Atelektazi   Vulva   İnsomnia Uykusuzluk Tedavisi   Akciğer Veremi   Glokom   Allerjik Astım Tanısı   Sağlıklı Zayıflama Diyeti   Tansiyon Olculen Yerler Kan Basinci   Kızamıkçık Hastalığı   Bebek Tırnak Temizliği   Eritroblastozun Tedavisi Nedir?   Embriyo Nedir?   Cüzzam   İleri Zeka Eğitimi   Sporcu Beslenmesi   Kalça Dengeleme   İdrar Kaçırma Dışkı Tutamama   Göz Kapağının Dışa Dönmesi   Hangi Tür Apandisitler Vardır?   Koryoid Pleksus Kisti   Guatr Nedenleri   Mide Ülserinde Dikkat Edilmesi Gerekenler   Vajina Estetiği   Kulak Estetiği Otoplasti   Kancalı Kurt Parazit Kansızlık   Boğaz ve Gırtlak Tıkanma Nedenleri   Eşeysiz Üreme Nedir?   Fako Yöntemiyle Katarakt Tedavisi   Alerjik Hastalıklar, Alerji Hastalığı   Kızlık Zarı Dikimi   Penis Anatomisi Ve Fizyolojisi   Kulak Zarı Onarımı   Spinal Kord Yaralanmasi Ve Cinsel Fonksiyon Bozuklukları   Tansiyon Aletleri Çeşitleri   Aids Hastalığının Etkeni   Hipermetropi Yakını Görememe   Gebelikte Beslenme Diyet   Trişinoz Hastalığı   Apandisit Ölüme Neden Olabilir Mi?   Tetanoz Aşısı   Guatr Nedir Belirtileri Nelerdir   Sinüzit   Efektör Nedir?   Gece Yanığı   Penis Büyütme   Tonsilit   Böcek Alerjisi   Cinsel Yaşam Nedir?   Çocuk Psikiyatrisi   Doğum Belirtileri Gebelik   Carpal Tünel Sendromu   Migren Nedir?   Mide Rahatsızlıkları Nelerdir?   Veba Nasıl Bulaşır?   Elektromiyografi   Kas Sinir Kavşağı Hastalıkları Myasteni Gravis   Bacakların Atardamar Hastalığı   Çocuk Cerrahisi   Prostat Belirtileri   Pnömokok   Hepatit B Aşısı   Echo Virüsü Ciddi Bir Hastalık Mıdır?   Bal Zehirlenmesi   Penil Cilt Hastalıkları   Akut Bronşit   Aids Kanserler Kaposi Sarkomu Lenfomalar   Baş Ağrıları Migren Menenjit   Romatoid Artrit Nedir?   Çocuklarda Astım   Bel Ağrısı Kas Ağrıları Siyatik Ağrısı   Karın Hastalığı Tekrarlar Mı?   Çocukta İnmemiş Testis   Hirschsprung Hastalığı Nedir?   Deri Alerjisi Nasıl Oluşur?   Taş Hastalığı Nedir?   Alkol Zehirlenmesi Tedavisi   Lenf Kanseri Tanısı   Gebelik Testleri Hamile Gebe Takibi   Spondyliti Nedir?   Neden Obezite Cerrahisi?   Böbrek Kanserinde Hormon Tedavisi   Kanser Tedavisi   Burger   Lejyonellosis Lejyon Hastalığı Nedir?   Fobiler   Sigil Nedir?   Sigarayı Bıraktırma   Sarkık Meme   Ülser Nedir?   Hamilelikte Yolculuk Gebelikte Seyahat   Varikosel Kısırlık Sebebi Midir?   Akut Skrotum Sebepleri   Addison Hastalığı   Beyin Kanaması Riskini Azaltma   Şişmanlık Şişmanlık Cerrahisi   Ultrason   Probiyotik Besin Ne Demektir?   Ateş Ölçmenin İlkeleri   Diş Beyazlatma Tedavisi