Türkiye'nin En Büyük ve Bir Numaralı Sağlık Adresi
Hazır Doktor Sitesi

Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?

Sayfa Sonu

Sorularınızın cevabı için iletişim bilgilerinizi bırakın.

Ad-Soyad
:
E-mail
:
Telefon
:
Mesaj
:

Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir

Bir aşının etkili olabilmesi, imal edildiği andan kullanıldığı ana kadar gücünü korumasıyla mümkündür. Soğuk bir yerde, gereken şekilde saklanmamış bir aşı çocukları, aşılandıkları enfeksiyon hastalıklarına karşı koruyamaz.

Aşılar, kolayca bozulabilir. Bazı aşılar daima uygun sıcaklık derecesinde bulundurulmaları gereken canlı organizmalar içerirken diğerleri, çok düşük sıcaklık derecelerinde bozulur. Aşıların kesinlikle, + 2 ve + 8 °C arasında saklanmaları gerekir.

Işık ve pH değişiklikleri gibi birçok faktör, aşılarda değişiklik meydana gelmesinde rol oynar. Çözüme kavuşturulması en zor olan başlıca sorun, aşıların sıcağa ve ısı değişikliklerine duyarlı olmasıdır. Aşıların aktivitelerini korumalarını sağlayan soğuk zincir, yalnızca bir dizi depodan ve soğutucudan, izotermik kutulardan ve portatif buz kutularından ibaret değildir; bunların yanısıra taşıyıcıların. programcıların, depo işçilerinin ve aşıyı uygulayanların belli roller üstlendikleri ara fazlara da sahiptir.

Soğuk zincirin yapısı, Aşı Saklama

Soğuk zincir, birbirini tamamlayan iki bölümden meydana gelir:
1. Soğutucuların temsil ettiği yerleşik zincir
2. İzotermik kutuların ve buz kutularının temsil ettiği mobil zincir

Soğutucular, Aşı Soğuk Zincir

Gereken şekilde çalışması istenen bir soğutucu, odanın güneş ışığı almayan, uygun bir yerine yerleştirilmeli; soğutucunun arkasıyla duvar arasında, sıcaklığın dağılmasına izin verecek, yeterli bir aralık bulunmalıdır.
Eğer soğutucu gazla veya petrolle çalışıyorsa, hava cereyanından
uzakta tutulmalı ve yakıtın bitmesi durumunda hemen kullanıma
sokulabilecek yedek yakıt mevcut olmalıdır.

Soğutucunun doğru çalışması isteniyorsa, bazı kurallara uyulması
gerekir:
- Soğutucunun buzluk bölümüne; herhangi bir arıza durumunda aşıları koruyacak ve ayrıca buz kutularına yerleştirilecek buz paketleri konulmalıdır.
- Aşılar buzdolabına yerleştirilirken sulandırıcılarından ayrı yerleştirilmeli ve paketlerin arasında boşluklar bırakılmalıdır. Böylece soğutucu içerisinde yeterli hava dolanımına izin verilmelidir.
- Soğutucunun sabzelik kısmına, su dolu plastik şişeler konulmalıdır; bunlar, herhangi bir arıza durumunda soğuğu bir süre korur.
- Soğutucunun içerisindeki ısı derecesi, günde 1 ya da 2 defa bir termometreyle kontrol edilmeli ve bir karta işlenmelidir.
- Herhangi bir arızanın başlangıç zamanı ve süresi, ayrıca da bu süre içerisinde aşıların korunması için ne gibi önlemler alındığı kaydedilmelidir.
- Buzdolabının kapağındaki raflara hiçbir şey konulmamalı, aşıların saklandığı buzdolabına asla yiyecek ya da içecek yerleştirilmemelidir.
- Buzluk bölümünde belirli bir kalınlıkta (en çok 5 mm) buz oluştuğunda, defrost uygulanmalıdır. Defrost işlemi sırasında aşılar geçici olarak, bir izotermik kutuda saklanmalıdır.

İzotermik kutular, Aşı Saklama

izotermik kutular, dünyanın birçok yerinde kullanılmaktadır. Bu kutular sayesinde çok miktardaki aşının, günlerce sürebilecek nakil işlemleriyle başka yerlere ulaştırılması mümkün olur. izotermik kutular iyi izole edilmiş ve sağlam olmalı, hava geçirmeyecek şekilde kapatılabilmelidir. Bunlar nakil işlemleri sırasında aşıların soğukta muhafaza edilmesi amacıyla ve soğutucunun defrost edilmesi sırasında yada arızalı olduğu zamanlarda kullanılabilir.
Aşıların daha iyi muhafaza edilebilmesi için, izotermik kutunun yanlarına ve aşı kutularının aralarına buz aküleri yerleştirilmelidir. Buz aküleriyle aşı kutularının arasına kağıt tabakalarının yerleştirilmesi, özellikle absorbe aşılar olmak üzere inaktive aşıların donarak işe yaramaz hale gelmesini önler. Aynı önlemler, az miktarda aşının örneğin bir araçla bir sağlık merkezine ya da bir gün yetecek miktarda aşınnın, toplu aşılama yapılacak okul, kışla gibi yerlere ulaştırılmasında kullanılan aşı nakil kaplarında da uygulanmalıdır. Bu nakil kaplarının gölge bir yerde tutulması ve buzun sık sık yenilenmesi, portatif aşı nakil çantasının uzun süre kullanılmasına olanak verir.

Soğuk zincir, yalnızca bazı malzemelerden, araçlardan ve gereçlerden ibaret değildir; aynı zamanda, aşıların tatmin edici koşullar altında saklanıp nakledilmesini sağlayacak, kalifiye personele de ihtiyaç vardır. En önemli kişi, soğuk zinciri idare edendir; bu kimsenin işinin ehli olmaması, en iyi soğutucuların ve en iyi nakil gereçlerinin kullanılması durumunda bile soğuk zincirin tamamen etkisiz kalmasına neden olabilir.

Soğuk zincirin lojistiği

Soğuk zincirin lojistiğinde, yani kurulup işletilmesinde, 5 dönem söz konusudur:
/. Aşıların sağlık ekibine ulaştırılmasında izlenecek yolun seçilip kararlaştırılması. Bu ekip sabit malzeme ve personelle çalışan sabit ya da personelin zaman zaman başka yerlere giderek görev yaptığı, doğru bir ekip olabilir; bu ikincisinde personelin yol masrafları ve fazladan soğutucu gereçler gibi giderler de hesaplanmalıdır. Ayrıca ekip mobil de olabilir, mobil ekibin üyeleri, soğutma olanağının olmadığı bölgelere giderek immünizasyon programını uygular.

2. Depolama noktasının seçilmesi. Bu seçim sırasında yalnızca elde mevcut güç kaynağı (elektrik, petrol, gaz) değil, aynı zamanda bu güç kaynağının ve depolama noktasının bakımını yapacak, işleri aksatmadan yürütebilecek personel de göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Aşıların dağıtılmasında kulanılacak yöntemin seçilmesi. Eldeki stok küçükse, soğutucunun arıza yapması durumunda aşıların zarar görme olasılığı daha azdır. Dağtımın daha kısa aralıklarla yapılması, aşıların son kullanma tarihlerinin geçmesi şeklindeki tehlikeyi azaltır. Aşılar doğrudan doğruya merkez depodan ya da soğutma olanağına sahip merkezlerden sağlanabilir. Dağıtım işleminin ritmi, katedilecek mesafeye ve elde mevcut nakil olanaklarına bağlıdır.

4. Depo kapasitesinin hesaplanması. Teslimat sıklığı, belirli bir dönem içerisinde kullanılan doz sayısı, kaynağın yeterlilik derecesi ve soğutucuların kapasitesi gibi faktörler göz önünde tutularak hesaplanır.

5. Gereçlerin seçilmesi. Mevcut koşullara ve enerji kaynağına (elektrik, petrol veya gaz) uygun soğutucular, izotermik kutular ve buz aküleri, depolanıp nakledilecek aşı miktarına uygun boyutlarda seçilmelidir.

Aşıların sıcağa duyarlığı, Aşıların Saklanma Koşulları

Aşıların stabilitesiyle ilgili olarak Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
tarafından yapılan bir çalışmada5 sıcağa en dayanıklı aşıların tetanoz ve difteri toksoidleri olduğu, bunları difteri-tetanoz aşısıyla beraber kullanılan boğmaca aşısının izlediği ve daha sonra da inaktive poliomiyelit, liyofilize BCG, kızamık ve canlı poliomiyelit aşılarının izlediği görülmüştür.

Difteri ve tetanoz aşıları, 37°C gibi yüksek sıcaklık derecelerine aylarca dayanabilir; liyofilize kızamık aşısı ise kullanıma hazırlandıktan sonra ancak birkaç saat boyunca stabildir.
Bazı aşılar, saklanmak amcıyla dondurulur. Bunlar hemen her zaman için oral polio, sarı humma, kızamıkçık, kabakulak, kızamık gibi zayıflatılmış canlı virüsler içerin virüs aşılarıdır. Ancak dondurularak saklanma, beraberinde eriticisini de içeren tek kullanımlık ambalajlar için önerilen bir yöntem değildir; çünkü eriticinin içerisinde bulunduğu flakon ya da ampul, dondurma işlemi sırasında patlayabilir. Özellikle adsorbe olanlar olmak üzere inaktive aşıları ise, hiçbir zaman dondurulmamalıdır; WHO tarafından yapılan çalışmanın5 sonuçlarına göre DTCOQ veya DTVAX gibi adsorbe aşıların dondurulması, aktivitelerini azaltabilir ve kullanılmalarının kesinlikle sakıncalı olmasına yol açar. Ayrıca dondurularak saklanan ve daha sonra da kullanılmak üzere çözülmeye bırakılan adsorbe aşıların içerisinde granüller veya partiküller ortaya çıkar; aşı çalkalandıktan sonra 30 dakika içerisinde dibe çöken bu partiküller, saydam bir sıvı tabakasının dibinde adeta bir tortu tabakası olarak gözükür. Böyle bir görüntü, aşının dondurularak saklanmış olduğunu anlatır.

Sıcağa en duyarlı aşılar, soğutucunun en soğuk bölümünde, yani üst raflarında saklanmalıdır.

Ayrıca yüksek sıcaklık derecelerine tekrar tekrar maruz kalınması, aşının aktivitesine zarar verir.


Not: "Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?" konusu ile ilgili okuduğunuz yazı tamamen bilgi amaçlıdır. Tıbbi tedavi yerine kullanılmamalıdır. Bu nedenle sağlığınızı riske atmayın ve bir doktora danışın.

"Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?" Konusuyla Alakalı Diğer Başlıklar

 
Sayfa Başı
Doktor Web Sitesi Saç Ekimi
Göğüs büyütme Göğüs küçültme



Etiketler

Anomalili Kusurlu Bebekler   Cinsellik Hakkında Bilgisizlik   Aşırı (Çok) Su İçmek Hastalığı   Göz Ağrısı Yanması Tedavisi   Duyma Kaybı   Aşıların Yan etkileri   Ekopraksi Nedir?   Sinüs İltihaplarında Cerrahi   Migren Belirtileri   Çocuklarda Kansızlık   Sinirsel Gerginlik Nedir?   Romatizma   Kist Dermoid Kist Ben Nevüs   Sünnet Derisi Darlığı   Akut Bronşiolit Tedavisi Obstrüktif Akciğer Hastalığı   Cinsel Dürtüleri Uyumsuz Olan Çiftler Ne Yapabilir?   Trigeminal Nevralji Tedavisi   Nabız Nasıl Ölçülür?   Obezite Nedir?   Bel Ağrısında Eğitim   Aids Virusu Lav Htlv III   Gebelikte Guatr   Gastroenteritler   Bacakların Atardamar Hastalığı   Cüzzam Neden İleri Gelir?   Meniere Sendromu   Servikal Disk   Bel Soğukluğu Tedavisi   Bağırsak Kanseri Belirtileri   Tozun Yol Açtığı Hastalıklar   Diabet   Anaplastik Astrositom   Erken Menopoz   Çocuklarda Bebeklerde Havale Geçirme   Karın Zarı Hastalıkları   Parkinson Parkinson Hastalığı   Glokom Karasa Su Hastalığı   Çocuklarda Yanık Tedavisi   Kadın Hastalıklarında Endoskopik Cerrahi   Sıtma Hastalığının Tedavisi   Kızamıkla İlgili Merak Ettikleriniz   Glomerülonefrit   Misvak Nasıl Kullanılır?   Allerjik Astım   Retrolental Fibroplazi Nedir?   İltihabi Barsak Hastalık Cerrahisi   Göğüste Su Toplaması Nedir?   Hapşırık, Nezle ve Diğerleri   Endometriosis   Akrep Sokması   Endişe (Anksiyete) Teşhisi   Göz Kepegi Göz Kepeği Göz Çapağı   Karın Şişkinliği Nedir?   Bakır Zehirlenmesi   Aşılanma ve Hodgkin hastalığı   Bel Fıtığında Fizik Tedavisi   Bebeklerde Yemek Seçme   Damar Tıkanmalarına Bağlı Ağrılar   Mikroplardan Korunma Yolları   Kısırlık Nedir?   Dorsal Rizotomi   Efervesan Nedir?   Karaciğer ve Böbrek Koliği   Damar Tıkanması   Kızamık Hastalığı   Akciğer Kanseri Nasıl Tedavi Edilir   Yaz İshali   Diyaliz İğneleri   Böbrek Hastalıkları   Karaciğer Bağışı   Kranyofaringioma   Zayıflama Programları   Meme Küçültme   Lenf Kanseri Tanısı   Kulak Ameliyatı   Üveit Tedavisi Nasıldır?   Mikrotese   Barbitüratlarda Zehirlenme   Akciğer Kanseri Nedir Belirtileri Nelerdir   Artroplasti   Ülser Delinmesi ve Tedavisi   Kadınlarda İdrar Kaçırma   Burun Profili Düzeltme   Bebek ve Çocuklarda Yüksek Ateş   Karaciğer Nakli Ameliyatı   Kanamalarda İlkyardım   Yenidoğanda Sarılık Tedavisi   Diz Cerrahisi   Blefarit   Alın Kemiği Sinüsü Ameliyatı   Hodgkin Hastalığı Tedavisi   Çene Sinüsündeki Ameliyatlar   Endokrin Bez   Vücutta Yin Ve Yang   Çalışan Annelere Çocuk Bakımı Önerileri   Karın Ağrıları   Alkol Zehirlenmesi Belirtileri   Timpanoplasti   Bebeğe Süt Verme   Meme Kanserinde Radyoterapinin Yan Etkileri   Astım   Hamilelikte, Gebelikte Göğüs Bakımı   Anevrizma   Akdeniz Tipi Beslenme Diyet   Sarımsak Faydaları   Akupunktur Ve Sigara Bırakma   Nonfonksiyonel Hipofiz Adenomu   Kontakt Lensler Hangi Amaçlarla Kullanılırlar   Tetanos   Carpal Tünel Sendromu   Mukoza Altı   Toksoplazmoz Hastalığı   Kanserden Korunma Yolları   Plevra Sıvısının İncelenmesi   Burun Estetiği Ameliyatı   Ankilozan spondilit ve Artrit hastalığı   Hazımsızlık   İnfluenza Aşısı Aşılama   Dış Kalp Masajı Kalp Krizi   Nefes Kokusu   Menisektomi   Kistik Fibrosis Kistik Fibrozis Nedir?   Çocuklarda Bronşit   Boğmaca   Menopozda Kanser Riski   Beyin Kanaması Riskini Azaltma   Kas Erimeleri Omurilik Hastalıkları Als Als Polio   Başağrılarının Diğer Nedenleri   Demans Testleri   Diz Protezi Tedavisi   Kırmızı Benler Kırmızı Et Beni   Ağız kokusu tedavisi   Floroskopi X Işını Tanısal Radyoloji   Akciğer Röntgeni Hangi Durumlarda Çektirilmelidir?   Bacakta Varis Tedavisi   Tiroidit Guatr Nodülü   Tüp Bebek Nedir?   Saplantı Bozukluğu   Serviks Kanseri   Dismenore Sancılı Adet   Zatürre Belirtileri ve Hastaligi   Çocuk Ve Gençlerde Anksiyete Bozukluk   Ayak Bileği Burkulma Tedavisi   Emg Eeg   Gırtlak Kanseri Nedir   Hıv Enfeksiyonu Ve Aıds   Kavernoma Cerrahisi   Kızlık Zarı   Gece Yanığı   Hirschsprung Hastalığının Sebebi Nedir?   Böcek Allerjisi Nedir?   Mide Mukozası İltihabı   Erken Dönem Gelişme Geriliği   Asellüler Boğmaca Aşısı   Konjektal Cerrahi   Vertigo Nedir?   Altçene Kemiği   Kolesterol Ve Beslenme   Ülser Çeşitleri   Allerjik Nezle Nasıl Gelişir?   Kan Transfüzyonları   İnvaginasyon Çocuklarda İnvajinasyon   Göğüs Duvarı Deformiteleri   Travma Sonrası Stres Bozukluğu (post Travmatik Stres)   Cüzzam   Bütün Akciğer Tümörleri Kanserli Midir?   Bronsiolitis Obliterans Bronsiyolitis BOOP   Kronik Hepatit C Belirtileri   Nefrozun Tedavisi Nedir?   Anaplastik Tiroid Kanseri   Yumurtalık Kanseri   Karın Hastalığı Nedir?   Bebeklerde Atelektazi   Safra Taşı Tedavisi   Koroner Bypass   Elektrik Kazaları Nasıl Önlenir   Ayak Masajıyla Gelen Sağlık   Antibiyotikler Artrite Yardımcı Olabilir Mi?   Kara Dirsek Dir Sek Nasırı   Ameliyattan Sonra Cinsellik