Türkiye'nin En Büyük ve Bir Numaralı Sağlık Adresi
Hazır Doktor Sitesi

Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?

Sayfa Sonu

Sorularınızın cevabı için iletişim bilgilerinizi bırakın.

Ad-Soyad
:
E-mail
:
Telefon
:
Mesaj
:

Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir

Bir aşının etkili olabilmesi, imal edildiği andan kullanıldığı ana kadar gücünü korumasıyla mümkündür. Soğuk bir yerde, gereken şekilde saklanmamış bir aşı çocukları, aşılandıkları enfeksiyon hastalıklarına karşı koruyamaz.

Aşılar, kolayca bozulabilir. Bazı aşılar daima uygun sıcaklık derecesinde bulundurulmaları gereken canlı organizmalar içerirken diğerleri, çok düşük sıcaklık derecelerinde bozulur. Aşıların kesinlikle, + 2 ve + 8 °C arasında saklanmaları gerekir.

Işık ve pH değişiklikleri gibi birçok faktör, aşılarda değişiklik meydana gelmesinde rol oynar. Çözüme kavuşturulması en zor olan başlıca sorun, aşıların sıcağa ve ısı değişikliklerine duyarlı olmasıdır. Aşıların aktivitelerini korumalarını sağlayan soğuk zincir, yalnızca bir dizi depodan ve soğutucudan, izotermik kutulardan ve portatif buz kutularından ibaret değildir; bunların yanısıra taşıyıcıların. programcıların, depo işçilerinin ve aşıyı uygulayanların belli roller üstlendikleri ara fazlara da sahiptir.

Soğuk zincirin yapısı, Aşı Saklama

Soğuk zincir, birbirini tamamlayan iki bölümden meydana gelir:
1. Soğutucuların temsil ettiği yerleşik zincir
2. İzotermik kutuların ve buz kutularının temsil ettiği mobil zincir

Soğutucular, Aşı Soğuk Zincir

Gereken şekilde çalışması istenen bir soğutucu, odanın güneş ışığı almayan, uygun bir yerine yerleştirilmeli; soğutucunun arkasıyla duvar arasında, sıcaklığın dağılmasına izin verecek, yeterli bir aralık bulunmalıdır.
Eğer soğutucu gazla veya petrolle çalışıyorsa, hava cereyanından
uzakta tutulmalı ve yakıtın bitmesi durumunda hemen kullanıma
sokulabilecek yedek yakıt mevcut olmalıdır.

Soğutucunun doğru çalışması isteniyorsa, bazı kurallara uyulması
gerekir:
- Soğutucunun buzluk bölümüne; herhangi bir arıza durumunda aşıları koruyacak ve ayrıca buz kutularına yerleştirilecek buz paketleri konulmalıdır.
- Aşılar buzdolabına yerleştirilirken sulandırıcılarından ayrı yerleştirilmeli ve paketlerin arasında boşluklar bırakılmalıdır. Böylece soğutucu içerisinde yeterli hava dolanımına izin verilmelidir.
- Soğutucunun sabzelik kısmına, su dolu plastik şişeler konulmalıdır; bunlar, herhangi bir arıza durumunda soğuğu bir süre korur.
- Soğutucunun içerisindeki ısı derecesi, günde 1 ya da 2 defa bir termometreyle kontrol edilmeli ve bir karta işlenmelidir.
- Herhangi bir arızanın başlangıç zamanı ve süresi, ayrıca da bu süre içerisinde aşıların korunması için ne gibi önlemler alındığı kaydedilmelidir.
- Buzdolabının kapağındaki raflara hiçbir şey konulmamalı, aşıların saklandığı buzdolabına asla yiyecek ya da içecek yerleştirilmemelidir.
- Buzluk bölümünde belirli bir kalınlıkta (en çok 5 mm) buz oluştuğunda, defrost uygulanmalıdır. Defrost işlemi sırasında aşılar geçici olarak, bir izotermik kutuda saklanmalıdır.

İzotermik kutular, Aşı Saklama

izotermik kutular, dünyanın birçok yerinde kullanılmaktadır. Bu kutular sayesinde çok miktardaki aşının, günlerce sürebilecek nakil işlemleriyle başka yerlere ulaştırılması mümkün olur. izotermik kutular iyi izole edilmiş ve sağlam olmalı, hava geçirmeyecek şekilde kapatılabilmelidir. Bunlar nakil işlemleri sırasında aşıların soğukta muhafaza edilmesi amacıyla ve soğutucunun defrost edilmesi sırasında yada arızalı olduğu zamanlarda kullanılabilir.
Aşıların daha iyi muhafaza edilebilmesi için, izotermik kutunun yanlarına ve aşı kutularının aralarına buz aküleri yerleştirilmelidir. Buz aküleriyle aşı kutularının arasına kağıt tabakalarının yerleştirilmesi, özellikle absorbe aşılar olmak üzere inaktive aşıların donarak işe yaramaz hale gelmesini önler. Aynı önlemler, az miktarda aşının örneğin bir araçla bir sağlık merkezine ya da bir gün yetecek miktarda aşınnın, toplu aşılama yapılacak okul, kışla gibi yerlere ulaştırılmasında kullanılan aşı nakil kaplarında da uygulanmalıdır. Bu nakil kaplarının gölge bir yerde tutulması ve buzun sık sık yenilenmesi, portatif aşı nakil çantasının uzun süre kullanılmasına olanak verir.

Soğuk zincir, yalnızca bazı malzemelerden, araçlardan ve gereçlerden ibaret değildir; aynı zamanda, aşıların tatmin edici koşullar altında saklanıp nakledilmesini sağlayacak, kalifiye personele de ihtiyaç vardır. En önemli kişi, soğuk zinciri idare edendir; bu kimsenin işinin ehli olmaması, en iyi soğutucuların ve en iyi nakil gereçlerinin kullanılması durumunda bile soğuk zincirin tamamen etkisiz kalmasına neden olabilir.

Soğuk zincirin lojistiği

Soğuk zincirin lojistiğinde, yani kurulup işletilmesinde, 5 dönem söz konusudur:
/. Aşıların sağlık ekibine ulaştırılmasında izlenecek yolun seçilip kararlaştırılması. Bu ekip sabit malzeme ve personelle çalışan sabit ya da personelin zaman zaman başka yerlere giderek görev yaptığı, doğru bir ekip olabilir; bu ikincisinde personelin yol masrafları ve fazladan soğutucu gereçler gibi giderler de hesaplanmalıdır. Ayrıca ekip mobil de olabilir, mobil ekibin üyeleri, soğutma olanağının olmadığı bölgelere giderek immünizasyon programını uygular.

2. Depolama noktasının seçilmesi. Bu seçim sırasında yalnızca elde mevcut güç kaynağı (elektrik, petrol, gaz) değil, aynı zamanda bu güç kaynağının ve depolama noktasının bakımını yapacak, işleri aksatmadan yürütebilecek personel de göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Aşıların dağıtılmasında kulanılacak yöntemin seçilmesi. Eldeki stok küçükse, soğutucunun arıza yapması durumunda aşıların zarar görme olasılığı daha azdır. Dağtımın daha kısa aralıklarla yapılması, aşıların son kullanma tarihlerinin geçmesi şeklindeki tehlikeyi azaltır. Aşılar doğrudan doğruya merkez depodan ya da soğutma olanağına sahip merkezlerden sağlanabilir. Dağıtım işleminin ritmi, katedilecek mesafeye ve elde mevcut nakil olanaklarına bağlıdır.

4. Depo kapasitesinin hesaplanması. Teslimat sıklığı, belirli bir dönem içerisinde kullanılan doz sayısı, kaynağın yeterlilik derecesi ve soğutucuların kapasitesi gibi faktörler göz önünde tutularak hesaplanır.

5. Gereçlerin seçilmesi. Mevcut koşullara ve enerji kaynağına (elektrik, petrol veya gaz) uygun soğutucular, izotermik kutular ve buz aküleri, depolanıp nakledilecek aşı miktarına uygun boyutlarda seçilmelidir.

Aşıların sıcağa duyarlığı, Aşıların Saklanma Koşulları

Aşıların stabilitesiyle ilgili olarak Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
tarafından yapılan bir çalışmada5 sıcağa en dayanıklı aşıların tetanoz ve difteri toksoidleri olduğu, bunları difteri-tetanoz aşısıyla beraber kullanılan boğmaca aşısının izlediği ve daha sonra da inaktive poliomiyelit, liyofilize BCG, kızamık ve canlı poliomiyelit aşılarının izlediği görülmüştür.

Difteri ve tetanoz aşıları, 37°C gibi yüksek sıcaklık derecelerine aylarca dayanabilir; liyofilize kızamık aşısı ise kullanıma hazırlandıktan sonra ancak birkaç saat boyunca stabildir.
Bazı aşılar, saklanmak amcıyla dondurulur. Bunlar hemen her zaman için oral polio, sarı humma, kızamıkçık, kabakulak, kızamık gibi zayıflatılmış canlı virüsler içerin virüs aşılarıdır. Ancak dondurularak saklanma, beraberinde eriticisini de içeren tek kullanımlık ambalajlar için önerilen bir yöntem değildir; çünkü eriticinin içerisinde bulunduğu flakon ya da ampul, dondurma işlemi sırasında patlayabilir. Özellikle adsorbe olanlar olmak üzere inaktive aşıları ise, hiçbir zaman dondurulmamalıdır; WHO tarafından yapılan çalışmanın5 sonuçlarına göre DTCOQ veya DTVAX gibi adsorbe aşıların dondurulması, aktivitelerini azaltabilir ve kullanılmalarının kesinlikle sakıncalı olmasına yol açar. Ayrıca dondurularak saklanan ve daha sonra da kullanılmak üzere çözülmeye bırakılan adsorbe aşıların içerisinde granüller veya partiküller ortaya çıkar; aşı çalkalandıktan sonra 30 dakika içerisinde dibe çöken bu partiküller, saydam bir sıvı tabakasının dibinde adeta bir tortu tabakası olarak gözükür. Böyle bir görüntü, aşının dondurularak saklanmış olduğunu anlatır.

Sıcağa en duyarlı aşılar, soğutucunun en soğuk bölümünde, yani üst raflarında saklanmalıdır.

Ayrıca yüksek sıcaklık derecelerine tekrar tekrar maruz kalınması, aşının aktivitesine zarar verir.


Not: "Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?" konusu ile ilgili okuduğunuz yazı tamamen bilgi amaçlıdır. Tıbbi tedavi yerine kullanılmamalıdır. Bu nedenle sağlığınızı riske atmayın ve bir doktora danışın.

"Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?" Konusuyla Alakalı Diğer Başlıklar

 
Sayfa Başı
Doktor Web Sitesi Saç Ekimi



Etiketler

Çocuk Fıtığı   Küçük Hücre Dışı Akciğer Kanseri (KHDAK)   Fenilketonüri Nedir?   Yeni Doğan Bebeklerde Troid Yetmezliği   Gebelikte Bakim Gebelik Döneminde Bakim   Gözaltı Torbası Sorunu Nedir?   Homopati Nedir?   Barsak Kanseri   Akciğer Kanseri İçin Şifalı Bitkiler   Endometriosis   Gammaglobülin ve İmmün yetmezlik Sendromu   Kansızlık Tedavisi   Ense Ağrısı Belirtileri   Diyaliz İğneleri   El parmağı kemikleri - Dizi kemikleri   Şeker Hastalığı Zararları Kan Damarları   Topuk Çatlağı Çatlak Topuğu   Mide Ülseri Tedavisi   İndigestion   Septisemi (Kan Zehirlenmesi)   Bel Soğukluğu Olmayan Akıntı   Artrit Nedir?   Astım ve Alerji İlişkisi   Solunum Mekaniği Akciğer Fonksiyon Testi   Bel Soğukluğu Hangi Rahatsızlıklara Yol Açar?   Düzgün oturma ne demektir?   En Yakın Hastane   Kaonjestij Kalp Hastalığı   Omuz Distosisi   Hipermetrop Nedir?   Kızılın Nedenleri   Travma Sonrası Stres Bozukluğu (post Travmatik Stres)   Hıyarcıklı Vebası Nedir?   Estetik Cerrahi   Kalp Deliği   Aşılanma ve Antikoagülan   Hepatit G   Çıbanlar   Karboksiterapi   Burun Polipleri Nasıl Tedavi Edilir?   Gürültünün Kulağa Verdiği Zarar   Gözbebekleri İltihabı Nedir?   Gleet   Apandist   Timus Tumorleri Timoma Nedir   Bulaşıcı Hastalık Enfeksiyonları   Bacak Kırıkları   Tetanos Hastalığı   Veba Ciddi Bir Hastalık Mıdır?   Çürük Nedir?   Tiroid Bezinin Fazla Çalışması   Astım Nedir?   Oksijen Toksisitesi, Toksisite Nedir?   Neden Obezite Cerrahisi?   Erektil İşlev Bozukluğu Nedenleri   Evlilikte İlk Gece Korkusu   Diyabetik Damar Hastalığı   Ölçüsüz Ve Hızlı Yemek   Diabetik Diyabetik Retinopati   Serebral Palsy Nedir?   Osteoporoz Tedavisi   Argon Laser Fakik Vitrektomi   Ağrısız Doğum Epidural Anestezi   Dermatitis Nedir?   Ülseratif Kolit İltihabi Barsak Hastalığı   Barsak Parazitleri   Sağlık Kurum ve Kuruluşlarında Aids Tehlikesi   Hipertansiyon Diyeti Yüksek Tansiyon   Bel Omurları Bel Omuru   Periferik Anevrizmalar   Yağ Embolisi Sendromu   Tifonun Ciddi Komplikasyonları Olabilir Mi?   Doğum Hallerinde Çok Acı Çekilmesi Gerekli Midir?   Endokrin Sistem   Bebeklerde Yatak Islatma   Ağız Kanseri Belirtileri   Salisilatlar Nedir?   Mevsimsel Alerjik Rinit   Hiperhidrozis   Kronik Hepatit C   Delici Göğüs Karın Yaralanmaları   Yuvarlak Kurt (Ascaris)   Okul Öncesi Beslenme   Teşhircilik (Eksibisyonizm)   Saman Nezlesi Nedir?   Böbrek Genişlemesi   Kas Hastalıkları Nelerdir?   Gastroözefageal Reflü Özefajit   Çarpıntı Göğüs Kaburgaları   Kadin Ürolojisi   Oküler Protez Göz Protezi   Tetanos Nedir?   Kolit Tedavisi Nedir?   Bebeklerde Beslenme   Astım İlaçları   Kalp Krizi Tedavisi   İnfluenza Aşısı Aşılama   Pülmoner Enfarktüsün Belirtileri Nelerdir?   Kancalı Kurt Parazit Kansızlık   Anestezi Tetkikleri   Gastrit Tedavisi Nedir?   Göz İçi Kanaması Kırmızı Göz   Meningomyelosel   Fibromiyalji Nedir?   Fibromiyalji   Eritroblastoz Nedir ?   Spastik Kolit Nedir?   Sistit   Tiroid Tiroit Nodül   8 Aylık Bebeğin Beslenmesi   Karın Hastalığı Sebepleri   Ötenazi Hakkı ve Ölüm İsteme   Akdemiz Anemisi Taşıyıcılığı   Dil İltihabı   Akut Kan Kanseri Tedavisi   Kuyruklu Vatoz Isırması   Aids Hastalığının Etkeni   Burun Ve Sinüslerde Yapılan Ameliyatlar   Yeme Bozuklukları   Çocuklarda İshal   Astım'da Bağışıklık Tedavisi   İshal Vakaları İçin Ne Zaman Tıbbi Yardıma Başvurulmalı?   Yetişkinlerde Ortakulak İltihabı   Böbrek Tüberkülozu   Kabızlık Diyeti Bitkisel Diyet   Akupunkturun Felsefesi   Kronik Rekürren Tonsillit   Genetik mühendisliği ve Aşılar   Nöral Terapi   Göğüste Su Toplaması Nedir?   Kuduz Hastalığının Oluşma Süresi   Keratokonus Belirtileri   Eklem Burkulmalarının Tedavisi   Kansızlık Nedir?   Depresif Bozukluklar Nelerdir?   Uyku Apnesi   Alzheimer Hastalığı Bunama   Menisküs Yırtıkları   Amipli Dizanteri Tanısı   Ektopi Nedir?   Altçene Kemiği   Beyin Anjiyografisi   Karın Ağrıları   Tomosentez   Sağlığa Zararlı Alışkanlıklar   Bronşektazi Bronş Genişlemesi   Ürodinami   Ürtiker Nedir?   Akupunkturda Kulağın Önemi   Sosyal Fobiler   Gut Hastalığı   Meme Estetiği Meme Dikleştirme Meme Kaldırma   Bulaşıcı Ve Virüs Hastalıklarının Nedenleri   Miyop Belirtileri   Böbrek Kanserinde Kemoterapi   Bağırsak Kanseri   Şeker Hastalığı Nedenleri Sebepleri   Besin Alerjisi ve Karın Ağrısı   Nozokomyal Pnömoni   İllizarov Cerrahisi   Üfürüm   Safra Yolları Tıkanıklığı   Bel Ağrılarından Korunma Yolları   Okulda Alerji Güvenliği   Saman Nezlesi Nasıl Teşhis Edilir?   Karaciğer Metastazı   Bebek İsimleri   Çocuk Egzaması Siyah Melena Nedir?   Parkinson Hastalığı Risk Faktörleri   Renin Anjiotensin Aldosteron Sistemi   Sindirim yolu ile zehirlenmeler   Distimik Bozukluğun Başlıca Özelliği Nedir   Çıkık Nedir?   Erken Doğum Nedir Belirtileri Nedenleri   Alerji Riski Altında Olanlar   Bel Ağrısı Kas Ağrıları Siyatik Ağrısı   Böbrek Üstü Bezi   Bebeklerde Beden Eğitim   İnfertilite   Lohusalık Dönemi ve Laktasyon Nedir