Türkiye'nin En Büyük ve Bir Numaralı Sağlık Adresi
Hazır Doktor Sitesi

Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?

Sayfa Sonu

Sorularınızın cevabı için iletişim bilgilerinizi bırakın.

Ad-Soyad
:
E-mail
:
Telefon
:
Mesaj
:

Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir

Bir aşının etkili olabilmesi, imal edildiği andan kullanıldığı ana kadar gücünü korumasıyla mümkündür. Soğuk bir yerde, gereken şekilde saklanmamış bir aşı çocukları, aşılandıkları enfeksiyon hastalıklarına karşı koruyamaz.

Aşılar, kolayca bozulabilir. Bazı aşılar daima uygun sıcaklık derecesinde bulundurulmaları gereken canlı organizmalar içerirken diğerleri, çok düşük sıcaklık derecelerinde bozulur. Aşıların kesinlikle, + 2 ve + 8 °C arasında saklanmaları gerekir.

Işık ve pH değişiklikleri gibi birçok faktör, aşılarda değişiklik meydana gelmesinde rol oynar. Çözüme kavuşturulması en zor olan başlıca sorun, aşıların sıcağa ve ısı değişikliklerine duyarlı olmasıdır. Aşıların aktivitelerini korumalarını sağlayan soğuk zincir, yalnızca bir dizi depodan ve soğutucudan, izotermik kutulardan ve portatif buz kutularından ibaret değildir; bunların yanısıra taşıyıcıların. programcıların, depo işçilerinin ve aşıyı uygulayanların belli roller üstlendikleri ara fazlara da sahiptir.

Soğuk zincirin yapısı, Aşı Saklama

Soğuk zincir, birbirini tamamlayan iki bölümden meydana gelir:
1. Soğutucuların temsil ettiği yerleşik zincir
2. İzotermik kutuların ve buz kutularının temsil ettiği mobil zincir

Soğutucular, Aşı Soğuk Zincir

Gereken şekilde çalışması istenen bir soğutucu, odanın güneş ışığı almayan, uygun bir yerine yerleştirilmeli; soğutucunun arkasıyla duvar arasında, sıcaklığın dağılmasına izin verecek, yeterli bir aralık bulunmalıdır.
Eğer soğutucu gazla veya petrolle çalışıyorsa, hava cereyanından
uzakta tutulmalı ve yakıtın bitmesi durumunda hemen kullanıma
sokulabilecek yedek yakıt mevcut olmalıdır.

Soğutucunun doğru çalışması isteniyorsa, bazı kurallara uyulması
gerekir:
- Soğutucunun buzluk bölümüne; herhangi bir arıza durumunda aşıları koruyacak ve ayrıca buz kutularına yerleştirilecek buz paketleri konulmalıdır.
- Aşılar buzdolabına yerleştirilirken sulandırıcılarından ayrı yerleştirilmeli ve paketlerin arasında boşluklar bırakılmalıdır. Böylece soğutucu içerisinde yeterli hava dolanımına izin verilmelidir.
- Soğutucunun sabzelik kısmına, su dolu plastik şişeler konulmalıdır; bunlar, herhangi bir arıza durumunda soğuğu bir süre korur.
- Soğutucunun içerisindeki ısı derecesi, günde 1 ya da 2 defa bir termometreyle kontrol edilmeli ve bir karta işlenmelidir.
- Herhangi bir arızanın başlangıç zamanı ve süresi, ayrıca da bu süre içerisinde aşıların korunması için ne gibi önlemler alındığı kaydedilmelidir.
- Buzdolabının kapağındaki raflara hiçbir şey konulmamalı, aşıların saklandığı buzdolabına asla yiyecek ya da içecek yerleştirilmemelidir.
- Buzluk bölümünde belirli bir kalınlıkta (en çok 5 mm) buz oluştuğunda, defrost uygulanmalıdır. Defrost işlemi sırasında aşılar geçici olarak, bir izotermik kutuda saklanmalıdır.

İzotermik kutular, Aşı Saklama

izotermik kutular, dünyanın birçok yerinde kullanılmaktadır. Bu kutular sayesinde çok miktardaki aşının, günlerce sürebilecek nakil işlemleriyle başka yerlere ulaştırılması mümkün olur. izotermik kutular iyi izole edilmiş ve sağlam olmalı, hava geçirmeyecek şekilde kapatılabilmelidir. Bunlar nakil işlemleri sırasında aşıların soğukta muhafaza edilmesi amacıyla ve soğutucunun defrost edilmesi sırasında yada arızalı olduğu zamanlarda kullanılabilir.
Aşıların daha iyi muhafaza edilebilmesi için, izotermik kutunun yanlarına ve aşı kutularının aralarına buz aküleri yerleştirilmelidir. Buz aküleriyle aşı kutularının arasına kağıt tabakalarının yerleştirilmesi, özellikle absorbe aşılar olmak üzere inaktive aşıların donarak işe yaramaz hale gelmesini önler. Aynı önlemler, az miktarda aşının örneğin bir araçla bir sağlık merkezine ya da bir gün yetecek miktarda aşınnın, toplu aşılama yapılacak okul, kışla gibi yerlere ulaştırılmasında kullanılan aşı nakil kaplarında da uygulanmalıdır. Bu nakil kaplarının gölge bir yerde tutulması ve buzun sık sık yenilenmesi, portatif aşı nakil çantasının uzun süre kullanılmasına olanak verir.

Soğuk zincir, yalnızca bazı malzemelerden, araçlardan ve gereçlerden ibaret değildir; aynı zamanda, aşıların tatmin edici koşullar altında saklanıp nakledilmesini sağlayacak, kalifiye personele de ihtiyaç vardır. En önemli kişi, soğuk zinciri idare edendir; bu kimsenin işinin ehli olmaması, en iyi soğutucuların ve en iyi nakil gereçlerinin kullanılması durumunda bile soğuk zincirin tamamen etkisiz kalmasına neden olabilir.

Soğuk zincirin lojistiği

Soğuk zincirin lojistiğinde, yani kurulup işletilmesinde, 5 dönem söz konusudur:
/. Aşıların sağlık ekibine ulaştırılmasında izlenecek yolun seçilip kararlaştırılması. Bu ekip sabit malzeme ve personelle çalışan sabit ya da personelin zaman zaman başka yerlere giderek görev yaptığı, doğru bir ekip olabilir; bu ikincisinde personelin yol masrafları ve fazladan soğutucu gereçler gibi giderler de hesaplanmalıdır. Ayrıca ekip mobil de olabilir, mobil ekibin üyeleri, soğutma olanağının olmadığı bölgelere giderek immünizasyon programını uygular.

2. Depolama noktasının seçilmesi. Bu seçim sırasında yalnızca elde mevcut güç kaynağı (elektrik, petrol, gaz) değil, aynı zamanda bu güç kaynağının ve depolama noktasının bakımını yapacak, işleri aksatmadan yürütebilecek personel de göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Aşıların dağıtılmasında kulanılacak yöntemin seçilmesi. Eldeki stok küçükse, soğutucunun arıza yapması durumunda aşıların zarar görme olasılığı daha azdır. Dağtımın daha kısa aralıklarla yapılması, aşıların son kullanma tarihlerinin geçmesi şeklindeki tehlikeyi azaltır. Aşılar doğrudan doğruya merkez depodan ya da soğutma olanağına sahip merkezlerden sağlanabilir. Dağıtım işleminin ritmi, katedilecek mesafeye ve elde mevcut nakil olanaklarına bağlıdır.

4. Depo kapasitesinin hesaplanması. Teslimat sıklığı, belirli bir dönem içerisinde kullanılan doz sayısı, kaynağın yeterlilik derecesi ve soğutucuların kapasitesi gibi faktörler göz önünde tutularak hesaplanır.

5. Gereçlerin seçilmesi. Mevcut koşullara ve enerji kaynağına (elektrik, petrol veya gaz) uygun soğutucular, izotermik kutular ve buz aküleri, depolanıp nakledilecek aşı miktarına uygun boyutlarda seçilmelidir.

Aşıların sıcağa duyarlığı, Aşıların Saklanma Koşulları

Aşıların stabilitesiyle ilgili olarak Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
tarafından yapılan bir çalışmada5 sıcağa en dayanıklı aşıların tetanoz ve difteri toksoidleri olduğu, bunları difteri-tetanoz aşısıyla beraber kullanılan boğmaca aşısının izlediği ve daha sonra da inaktive poliomiyelit, liyofilize BCG, kızamık ve canlı poliomiyelit aşılarının izlediği görülmüştür.

Difteri ve tetanoz aşıları, 37°C gibi yüksek sıcaklık derecelerine aylarca dayanabilir; liyofilize kızamık aşısı ise kullanıma hazırlandıktan sonra ancak birkaç saat boyunca stabildir.
Bazı aşılar, saklanmak amcıyla dondurulur. Bunlar hemen her zaman için oral polio, sarı humma, kızamıkçık, kabakulak, kızamık gibi zayıflatılmış canlı virüsler içerin virüs aşılarıdır. Ancak dondurularak saklanma, beraberinde eriticisini de içeren tek kullanımlık ambalajlar için önerilen bir yöntem değildir; çünkü eriticinin içerisinde bulunduğu flakon ya da ampul, dondurma işlemi sırasında patlayabilir. Özellikle adsorbe olanlar olmak üzere inaktive aşıları ise, hiçbir zaman dondurulmamalıdır; WHO tarafından yapılan çalışmanın5 sonuçlarına göre DTCOQ veya DTVAX gibi adsorbe aşıların dondurulması, aktivitelerini azaltabilir ve kullanılmalarının kesinlikle sakıncalı olmasına yol açar. Ayrıca dondurularak saklanan ve daha sonra da kullanılmak üzere çözülmeye bırakılan adsorbe aşıların içerisinde granüller veya partiküller ortaya çıkar; aşı çalkalandıktan sonra 30 dakika içerisinde dibe çöken bu partiküller, saydam bir sıvı tabakasının dibinde adeta bir tortu tabakası olarak gözükür. Böyle bir görüntü, aşının dondurularak saklanmış olduğunu anlatır.

Sıcağa en duyarlı aşılar, soğutucunun en soğuk bölümünde, yani üst raflarında saklanmalıdır.

Ayrıca yüksek sıcaklık derecelerine tekrar tekrar maruz kalınması, aşının aktivitesine zarar verir.


Not: "Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?" konusu ile ilgili okuduğunuz yazı tamamen bilgi amaçlıdır. Tıbbi tedavi yerine kullanılmamalıdır. Bu nedenle sağlığınızı riske atmayın ve bir doktora danışın.

"Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?" Konusuyla Alakalı Diğer Başlıklar

 
Sayfa Başı
Doktor Web Sitesi Saç Ekimi



Etiketler

Obezite   Damar Sertliği Tedavisi   Kuduz Nedir?   Diz Artroplastisi Sonuçları Nasıldır?   Kuduzun Belirtileri Nelerdir?   Depresyon Depresif Bozukluk   Çocuklarda Bebeklerde Kulak Ağrısı Tedavisi   Sado - Mazohizm ve Cinsellik   Prozac Likit ilacı   Lenfoma Belirtileri   Diş Gıcırdatma Nedir?   Yaşlılıkta Sık Görülen Beyin Hastalıkları   Akupunktur İle Kaç Seansta Sigara Bırakılabilir?   Cinsel Dürtünün Az Olması   Bagassosis Nedir?   Polimyositis ve Dermatomyositis   Parestetika Meraljia   İktidarsızlık   Tansiyon Aletleri Çeşitleri   Dudak Estetiği   Katarakta Yol Açan Nedenler   Kabakulak Hastalığı   Romatizmal Artrit   Ailevi Akdeniz Ateşi Hastalığı   Ameliyatsız Prostat Tedavisi   Pnömokok Aşısı Nedir?   Bağışıklık Sistemi   Şişmanlık (obezite)   Uyku Problemleri Uykusuzluk   Mikrop Nasıl Bulaşır?   Sakroiliak Eklem Ağrısı   İdrar Ve Gaz Kaçırma Sorunu   Kasık Fıtığı   Ruhsal Gelişim   Akupunktur   Döküntü Nedir?   Tansiyon   Kulak Ameliyatı Nedir?   Kemik Metastazı   Erkek Ve Kadın Cinselliği   Boyun Fıtığı Ve Kireçlenmesi Tedavisi   Artoplasti   Cinsellik Hakkında Bilgisizlik   Mamografi   Behçet Hastalığı Tedavisi   Beyin Yaşlanması ve Alzheimer Hastalığı   Makula Dejeneresansı Nedir?   Erken Boşalmaya Ne Yol Açar ?   Sinir Felci   Ağız Kanseri Tedavisi   Gebelikte Sigara   Alerji Hastalığı İle İlgili Tıp Terimleri Bilgileri ve Açıklamaları   Kan Pıhtılaşmasına Karşı İlaçlar   Tonsillektomi   Bypass Ameliyati   Genetik mühendisliği ve Aşılar   Diabetes İnsipidus   Fıtık   Barsak Ameliyatları   Difteri Boğmaca Tetanoz Aşısı Dbt   Anal Yetmezlik Anal İnkontinans   Sivilce Tedavisi Nedir?   Akciğer Kanserinin Belirtileri   Gırtlak Kanseri   Kronik Glomerülonefrit   Felç   Belkemiği Kırığı Tedavisi   El Ve Ayak Titremeleri   Kırıklarda İlkyardım   Meme Kanseri Tedavisi Ve Tedavinin Yan Etkileri   Migrenin Belirtileri Nelerdir?   Sigarayı Bırakan Bir İnsanın Vücudundaki Olumlu Gelişmeler Nelerdir?   İlaçlar Ve Cinsellik   Fantom (Hayalet) Ağrısı   Alkol Bagimliligi - Alkolizm Nedir?   Uyku Bozuklukları Tedavisi   Kemoterapi Sonrası Kontrol   Akciğer Embolisi   Bayılma Koma İlk Yardım   Gonore Nedir?   Akciğer Kanserinin Tedavisi Nasıl Yapılır?   Akciğer Amfizemi   Geniz Eti   Subfrenik Abse Nedir?   Yanık Kontraktürüyanık Cerrahisi   Klamidya Hastalığı   Burkulma Belirtileri   Uyluk Kemiği   Bel Ağrısının Nedenleri Siyatik   Bebeklerde Kabızlık   Gebelikte Guatr   Bebeklere Sedasyon İle Göz Muayenesi   Osteoartrit Tedavisi   Şarbon Nedir?   Diş Ağrısı   Enfeksiyöz Mononükleoz Nedir?   Kolera Hastalığa Nerelerde Rastlanır?   Botoks   Bel Soğukluğu Tedavi Edilmezse Ne Olur?   Üro-onkoloji   Kaburgalar, Kaburga Kemiği   Çocuklarda Kulak Ağrısı   Tromboliz   Artrit ve romatizma nedir?   Vertigo Cerrahisi   Miyop Kusurunun Şikayetı Ve Bulguları   Kalça Osteoartriti   Mikrotese   Pankreas Kanseri   Taş Hastalığı Nedir?   Anestezi Yan Etkileri ve Anestezi Hataları   Bel Kayması   Ağız Kokusu Halitozis   Somatizasyon Nedir?   Akustik Nörinom   Diyafram Fıtığı   Bulantı-kusma Nedir?   Fenilketonüri Nedir?   Sıtmanın Teşhisi Nasıl Yapılır?   Ankilozan spondilit ve Artrit hastalığı   Ağrı Kesici Kullanımı ve Analjezikler   Akut Basili Dizanteri   Kavernoma   Kalp Kapağı Ameliyatı   Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Nedir?   Şekersiz Diyet Diabet   Akciğer Enfeksiyonu Klebsiella Pnömonisi   Tetanos   Paratiroid Bezi Bozuklukları   Fistül Fissür Tedavisi Anal Fistül Fissür   Kordonda Tek Atardamar Bulunması   Kulunç Ağrısı Nedir?   Yaygın Anksiyete Bozukluğu (Endişe)   Vücut Bakımı ve Kozmetik Ürünleri Kullanımında Aids Tehlikesi   Kaka Kaçırma   Sezaryen Operasyonu   Kemik Kökenli Sarkomlar   Böbrek Kanserinde Hormon Tedavisi   Apandisit Ameliyatı Ne Derece Ciddî Bir Ameliyattır?   Testis Kanseri Tedavisi   Çocuklarda Kızamıkçık   Nöral Terapi   Endişe (Anksiyete) Teşhisi   Endoskopik Yüz Germe   Bel Fıtığı Ameliyatı   Çocuklarda Duyma Bozuklukları   Bağ Yaralanmaları   Üveitin Belirtileri Ve Nedeni Nedir?   İdame Tedavisi Gerektiren Durumlar   Atelektazi Çeşitleri Nelerdir?   Prostat Hastalığı   Safra Kesesi Longo+laser   Burun Kemiği   Hemolitik Hastalık   Gebelikte Bakim Gebelik Döneminde Bakim   Vajina Kanseri   Aşılama   Epidural bölgeye steroid verilmesi   Homopati Nedir?   Hava Basıncı Travması Teşhisi   Pelvik Açı Genişlemesi   Sigarayı Bırakma Yolları Nelerdir?   Yetişkinlerde Orta Kulak İltihabı Nedir?   Artrit   Balon İle Sinüzit Tedavisi   Çocuklarda Kabızlık   Bel Soğukluğu Tanısı Nasıl Koyulur?   Burun Ameliyatı   Çocuklarda İdrar Kaçırma   Kronik Ağrı ve Kronik Baş Ağrısı   Akut Karın Radyolojik Tanı   Grip   Adult Hipospadias Ve Epispadias   Hiçbir Şey Yemeyerek Zayıflamak Tehlikeli Mi?   Anestezi Yapılırken Hangi Gazlar Kullanılır?   Alkolün Etkileri Kalp ve Damar'a Zararları   Kramp Girme   Göğüs Omurları Göğüs Omuru   Diz Cerrahisi   Endojen Depresyon Nedir?