Türkiye'nin En Büyük ve Bir Numaralı Sağlık Adresi
Hazır Doktor Sitesi

Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?

Sayfa Sonu

Sorularınızın cevabı için iletişim bilgilerinizi bırakın.

Ad-Soyad
:
E-mail
:
Telefon
:
Mesaj
:

Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir

Bir aşının etkili olabilmesi, imal edildiği andan kullanıldığı ana kadar gücünü korumasıyla mümkündür. Soğuk bir yerde, gereken şekilde saklanmamış bir aşı çocukları, aşılandıkları enfeksiyon hastalıklarına karşı koruyamaz.

Aşılar, kolayca bozulabilir. Bazı aşılar daima uygun sıcaklık derecesinde bulundurulmaları gereken canlı organizmalar içerirken diğerleri, çok düşük sıcaklık derecelerinde bozulur. Aşıların kesinlikle, + 2 ve + 8 °C arasında saklanmaları gerekir.

Işık ve pH değişiklikleri gibi birçok faktör, aşılarda değişiklik meydana gelmesinde rol oynar. Çözüme kavuşturulması en zor olan başlıca sorun, aşıların sıcağa ve ısı değişikliklerine duyarlı olmasıdır. Aşıların aktivitelerini korumalarını sağlayan soğuk zincir, yalnızca bir dizi depodan ve soğutucudan, izotermik kutulardan ve portatif buz kutularından ibaret değildir; bunların yanısıra taşıyıcıların. programcıların, depo işçilerinin ve aşıyı uygulayanların belli roller üstlendikleri ara fazlara da sahiptir.

Soğuk zincirin yapısı, Aşı Saklama

Soğuk zincir, birbirini tamamlayan iki bölümden meydana gelir:
1. Soğutucuların temsil ettiği yerleşik zincir
2. İzotermik kutuların ve buz kutularının temsil ettiği mobil zincir

Soğutucular, Aşı Soğuk Zincir

Gereken şekilde çalışması istenen bir soğutucu, odanın güneş ışığı almayan, uygun bir yerine yerleştirilmeli; soğutucunun arkasıyla duvar arasında, sıcaklığın dağılmasına izin verecek, yeterli bir aralık bulunmalıdır.
Eğer soğutucu gazla veya petrolle çalışıyorsa, hava cereyanından
uzakta tutulmalı ve yakıtın bitmesi durumunda hemen kullanıma
sokulabilecek yedek yakıt mevcut olmalıdır.

Soğutucunun doğru çalışması isteniyorsa, bazı kurallara uyulması
gerekir:
- Soğutucunun buzluk bölümüne; herhangi bir arıza durumunda aşıları koruyacak ve ayrıca buz kutularına yerleştirilecek buz paketleri konulmalıdır.
- Aşılar buzdolabına yerleştirilirken sulandırıcılarından ayrı yerleştirilmeli ve paketlerin arasında boşluklar bırakılmalıdır. Böylece soğutucu içerisinde yeterli hava dolanımına izin verilmelidir.
- Soğutucunun sabzelik kısmına, su dolu plastik şişeler konulmalıdır; bunlar, herhangi bir arıza durumunda soğuğu bir süre korur.
- Soğutucunun içerisindeki ısı derecesi, günde 1 ya da 2 defa bir termometreyle kontrol edilmeli ve bir karta işlenmelidir.
- Herhangi bir arızanın başlangıç zamanı ve süresi, ayrıca da bu süre içerisinde aşıların korunması için ne gibi önlemler alındığı kaydedilmelidir.
- Buzdolabının kapağındaki raflara hiçbir şey konulmamalı, aşıların saklandığı buzdolabına asla yiyecek ya da içecek yerleştirilmemelidir.
- Buzluk bölümünde belirli bir kalınlıkta (en çok 5 mm) buz oluştuğunda, defrost uygulanmalıdır. Defrost işlemi sırasında aşılar geçici olarak, bir izotermik kutuda saklanmalıdır.

İzotermik kutular, Aşı Saklama

izotermik kutular, dünyanın birçok yerinde kullanılmaktadır. Bu kutular sayesinde çok miktardaki aşının, günlerce sürebilecek nakil işlemleriyle başka yerlere ulaştırılması mümkün olur. izotermik kutular iyi izole edilmiş ve sağlam olmalı, hava geçirmeyecek şekilde kapatılabilmelidir. Bunlar nakil işlemleri sırasında aşıların soğukta muhafaza edilmesi amacıyla ve soğutucunun defrost edilmesi sırasında yada arızalı olduğu zamanlarda kullanılabilir.
Aşıların daha iyi muhafaza edilebilmesi için, izotermik kutunun yanlarına ve aşı kutularının aralarına buz aküleri yerleştirilmelidir. Buz aküleriyle aşı kutularının arasına kağıt tabakalarının yerleştirilmesi, özellikle absorbe aşılar olmak üzere inaktive aşıların donarak işe yaramaz hale gelmesini önler. Aynı önlemler, az miktarda aşının örneğin bir araçla bir sağlık merkezine ya da bir gün yetecek miktarda aşınnın, toplu aşılama yapılacak okul, kışla gibi yerlere ulaştırılmasında kullanılan aşı nakil kaplarında da uygulanmalıdır. Bu nakil kaplarının gölge bir yerde tutulması ve buzun sık sık yenilenmesi, portatif aşı nakil çantasının uzun süre kullanılmasına olanak verir.

Soğuk zincir, yalnızca bazı malzemelerden, araçlardan ve gereçlerden ibaret değildir; aynı zamanda, aşıların tatmin edici koşullar altında saklanıp nakledilmesini sağlayacak, kalifiye personele de ihtiyaç vardır. En önemli kişi, soğuk zinciri idare edendir; bu kimsenin işinin ehli olmaması, en iyi soğutucuların ve en iyi nakil gereçlerinin kullanılması durumunda bile soğuk zincirin tamamen etkisiz kalmasına neden olabilir.

Soğuk zincirin lojistiği

Soğuk zincirin lojistiğinde, yani kurulup işletilmesinde, 5 dönem söz konusudur:
/. Aşıların sağlık ekibine ulaştırılmasında izlenecek yolun seçilip kararlaştırılması. Bu ekip sabit malzeme ve personelle çalışan sabit ya da personelin zaman zaman başka yerlere giderek görev yaptığı, doğru bir ekip olabilir; bu ikincisinde personelin yol masrafları ve fazladan soğutucu gereçler gibi giderler de hesaplanmalıdır. Ayrıca ekip mobil de olabilir, mobil ekibin üyeleri, soğutma olanağının olmadığı bölgelere giderek immünizasyon programını uygular.

2. Depolama noktasının seçilmesi. Bu seçim sırasında yalnızca elde mevcut güç kaynağı (elektrik, petrol, gaz) değil, aynı zamanda bu güç kaynağının ve depolama noktasının bakımını yapacak, işleri aksatmadan yürütebilecek personel de göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Aşıların dağıtılmasında kulanılacak yöntemin seçilmesi. Eldeki stok küçükse, soğutucunun arıza yapması durumunda aşıların zarar görme olasılığı daha azdır. Dağtımın daha kısa aralıklarla yapılması, aşıların son kullanma tarihlerinin geçmesi şeklindeki tehlikeyi azaltır. Aşılar doğrudan doğruya merkez depodan ya da soğutma olanağına sahip merkezlerden sağlanabilir. Dağıtım işleminin ritmi, katedilecek mesafeye ve elde mevcut nakil olanaklarına bağlıdır.

4. Depo kapasitesinin hesaplanması. Teslimat sıklığı, belirli bir dönem içerisinde kullanılan doz sayısı, kaynağın yeterlilik derecesi ve soğutucuların kapasitesi gibi faktörler göz önünde tutularak hesaplanır.

5. Gereçlerin seçilmesi. Mevcut koşullara ve enerji kaynağına (elektrik, petrol veya gaz) uygun soğutucular, izotermik kutular ve buz aküleri, depolanıp nakledilecek aşı miktarına uygun boyutlarda seçilmelidir.

Aşıların sıcağa duyarlığı, Aşıların Saklanma Koşulları

Aşıların stabilitesiyle ilgili olarak Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
tarafından yapılan bir çalışmada5 sıcağa en dayanıklı aşıların tetanoz ve difteri toksoidleri olduğu, bunları difteri-tetanoz aşısıyla beraber kullanılan boğmaca aşısının izlediği ve daha sonra da inaktive poliomiyelit, liyofilize BCG, kızamık ve canlı poliomiyelit aşılarının izlediği görülmüştür.

Difteri ve tetanoz aşıları, 37°C gibi yüksek sıcaklık derecelerine aylarca dayanabilir; liyofilize kızamık aşısı ise kullanıma hazırlandıktan sonra ancak birkaç saat boyunca stabildir.
Bazı aşılar, saklanmak amcıyla dondurulur. Bunlar hemen her zaman için oral polio, sarı humma, kızamıkçık, kabakulak, kızamık gibi zayıflatılmış canlı virüsler içerin virüs aşılarıdır. Ancak dondurularak saklanma, beraberinde eriticisini de içeren tek kullanımlık ambalajlar için önerilen bir yöntem değildir; çünkü eriticinin içerisinde bulunduğu flakon ya da ampul, dondurma işlemi sırasında patlayabilir. Özellikle adsorbe olanlar olmak üzere inaktive aşıları ise, hiçbir zaman dondurulmamalıdır; WHO tarafından yapılan çalışmanın5 sonuçlarına göre DTCOQ veya DTVAX gibi adsorbe aşıların dondurulması, aktivitelerini azaltabilir ve kullanılmalarının kesinlikle sakıncalı olmasına yol açar. Ayrıca dondurularak saklanan ve daha sonra da kullanılmak üzere çözülmeye bırakılan adsorbe aşıların içerisinde granüller veya partiküller ortaya çıkar; aşı çalkalandıktan sonra 30 dakika içerisinde dibe çöken bu partiküller, saydam bir sıvı tabakasının dibinde adeta bir tortu tabakası olarak gözükür. Böyle bir görüntü, aşının dondurularak saklanmış olduğunu anlatır.

Sıcağa en duyarlı aşılar, soğutucunun en soğuk bölümünde, yani üst raflarında saklanmalıdır.

Ayrıca yüksek sıcaklık derecelerine tekrar tekrar maruz kalınması, aşının aktivitesine zarar verir.


Not: "Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?" konusu ile ilgili okuduğunuz yazı tamamen bilgi amaçlıdır. Tıbbi tedavi yerine kullanılmamalıdır. Bu nedenle sağlığınızı riske atmayın ve bir doktora danışın.

"Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?" Konusuyla Alakalı Diğer Başlıklar

 
Sayfa Başı
Doktor Web Sitesi Saç Ekimi



Etiketler

Jinekomasti   Yaşlılık Ve Cinsel Fonksiyonlar   Amfizem Nedir?   Çocuklarda Yanık Tedavisi   Normal Basınçlı Hidrosefali   Alzheimer Hastalığı Tedavisi   Lenfoma Tedavisi   Miyom Türleri   Romatizmal Artrit Nedir?   Miyopi Uzağı Görememe   Prostat   Ventrikül Genişlemesi   Derin Disparoni   Yeni Doğmuş Bebeklerde Tefani Nedir?   Parkinson Hastalığı Cerrahisi   Yumuşak Doku Tümörleri   Birincil Kemik Tümörleri   Yeni Doğan Bebeklerde Troid Yetmezliği   Akupunktur Ve Zayıflama   Tomosentez   Ağrısız doğum nasıl olur?   Guatr Kanseri   Epilepsi Nedir?   Sinüs Enfeksiyonu   Çocukların Tik Sorunu   Ekstrasistol Nedir?   Kanser Tedavisi Nedir?   Hipofiz Bezi Tümörleri Nelerdir?   Prozac Likit ilacı   Disk Hamisi Bel Fıtığı   Kıkırdak Zedelenmeleri   Elektrik Akımının Zararları   Beyin Felci Nedir?   1 Aylık Bebek Beslenmesi   Bel ve Sırt Ağrıları Nasıl Tedavi Edilir   4 Aylık Bebeğin Beslenmesi   Migrenin Nedenleri Migren Neden Oluşur   Bebeklerde Sarılık   Doğuştan Kalça Çıkığı Nedir?   İlk Yardım Çantası Malzemeleri   Hamileliğin Belirtileri   Androloji   Anestezide Bulantı ve Kusma   Trigliserid   Çene Eklemi Bozukluğu   Ağız Yaraları   İnsülin Tedavisi İnsülin Yetmezliği   Baş Ağrısı Belirtileri   Gut hastaları için beslenme   Erken Boşalmada Tedavisi   Yanlış Beslenme Nedir?   Kara Dirsek Dir Sek Nasırı   Erkeklerde Orgazm Bozukluğu   Anoreksi   Ülseratif Kolit Hastalığı   Zayıflama Programları   Kızılın Nedenleri   Aids Tablosu Kaposi Sarkomu   Akne Tedavileri   İntraserebral Hematom   Anemi Nedir?   Pamukçuk Hastalığı Önlenebilir Mi?   Hastane Enfeksiyonları   Şeker Hastalığını Önlemek İçin Ne Yapılmalı   Karaciğer Nakli   Tuzak Nöropati   Obezite Sıklığının Artmasının Nedenleri   Endoskopik Yüz Germe   Gözaltı Torbası Sorunu Nedir?   Hangi Yiyecekler Kolestrolü Düşürür?   Zar Kemiği ve Ayak Sandal Kemiği   Açık Kırıklar   Meniere Sendromu   Bakteri İle Virüs Arasındaki Fark Nedir?   Bebeklerde Beslenmenin Önemi   Çocuklarda İştahsızlık   Trigeminal Nevralji Tedavisi   Boğaz ve Gırtlak Tıkanma Nedenleri   Anal Yetmezlik Anal İnkontinans   Meme Estetiği Ameliyatı Nedir?   Saman Nezlesi İnsan Vücuduna Nasıl Girer?   Kolon Kanseri Belirtileri   Hamilelikte Diş Tedavisi   Nabız Nasıl Ölçülür?   Karın Zarı Hastalıkları   Anksiyete Bozuklukları   Süperiyor Vena Kava Sendromu   İntihar Girişimleri Özkıyım Girişimi   Çıkık Belirtileri   Penis Kırılması   Tinnitus   Damar Tıkanmalarına Bağlı Ağrılar   Gebelikte Hipertiroidi   Mesane Kanseri   Bebek Odası Hazırlama   Kadin Ürolojisi   Alzheimer Tedavisi   Tifo Paratifo İshal Ateş   Karaciğer Nakli Nedir?   Parazitozlara karşı aşılanma   Otoloji   Burunda Estetik Cerrahi   Apandisit Ameliyatı Ne Derece Ciddî Bir Ameliyattır?   Lpg İle Sellülit Tedavisi   Parkinson Hastalığı Bunama Alzheimer Hastalığı Demans   Posalı Yiyeceklerin Önemi   Akciğer Lobu Zatürreesi Nedir?   Amebik Karaciğer Absesi   Rahim Uterus Anatomisi   Beyin Ölümü Nedir?   Aids?te Kuluçka Dönemi   Bel Kayması Nedir?   Meme Protezi   Medial Epikondilit (Golfçü Dirseği)   Saç Kıran - Saçkıran   Yüz Nevraljisi Trigeminal Nevraljisi   Protein Diyeti   Erken Dönem Gelişme Geriliği   Efektör Nedir?   Bebeği Sütten Kesme   Akciğer Apsesi Nedir?   Boyun Egzersizleri   Yapay Solunum Suni Solunum   Alkol Etkileri Solunum Sistemine Zararı   Nefes Darlığı   Tiroid Fonksiyon Testleri   Mide Kanseri Nedenleri   Diş Hastalıkları   Vücud Şekeri Nasıl Kullanır?   Varis Belirtileri   Koroner Arter   İdrar Kaçırma Dışkı Tutamama   Yılan Sokması   Migren Neden Oluşur Migrenin Nedenleri   Beyin Kanaması Tedavisi   Kuru Öksürük   Apseler Ve İltihaplar   Alkol Ve Madde Kullanım Bozuklukları   Alkol Madde Kullanım Bozuklukları   Kemik Metastaz   Konjektal Cerrahi   Dişeti Hastalıkları   Göğüs Omurları Göğüs Omuru   Siroza Bağlı Gelişen Karaciğer Yetmezliğinin Semptomları   Araknoid Kist   Kanamalarda İlkyardım   Bel Fıtığı Nasıl Tedavi Edilir?   Kuduz Hastalığı   Boğulma Suda Boğulmalar   Çocuklarda Sinüzit   Diş Kanaması   Varislerin Tedavisi   Bulaşıcı Hastalıklar Nelerdir?   Şeker Hastalığı Zararları Kan Damarları   Guatr Ameliyatları   Mediasten Tumorleri   Bacakların Atardamar Hastalığı   Erken Doğum Nedir Belirtileri Nedenleri   Diş Gıcırdatma Nedir?   Astigmatizma   Periferik Kraniyal Sinir Yaralanmaları   Yeni Doğmuş Bebeklerde Tefani   Nefrotik Sendrom Nedir?   Gut Artriti   Hepatit E   Sistit İdrar Yolu İltihabı   Aort Anevrizma   Epandimoma   Distimik Bozukluk   Apse Nedir?   Diş Çekiminden Sonra Ağzımızda Neler Olur?   Obesite Obezite Cerrahisi Şişmanlık Tedavisi   Çocuklarda Sinirlilik ve Sinir Krizleri   Diş Ağrısı Tedavisi   Estetik Cerrahi   Yüz Ağrısı Nedir?   Mide ve Onikiparmak Bağırsağı Ülseri   Çocuklarda Testis Anatomisi   Çocuk Düşürme Nedenleri   Kızamıkçık Hastalığı