Türkiye'nin En Büyük ve Bir Numaralı Sağlık Adresi
Hazır Doktor Sitesi

Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?

Sayfa Sonu

Sorularınızın cevabı için iletişim bilgilerinizi bırakın.

Ad-Soyad
:
E-mail
:
Telefon
:
Mesaj
:

Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir

Bir aşının etkili olabilmesi, imal edildiği andan kullanıldığı ana kadar gücünü korumasıyla mümkündür. Soğuk bir yerde, gereken şekilde saklanmamış bir aşı çocukları, aşılandıkları enfeksiyon hastalıklarına karşı koruyamaz.

Aşılar, kolayca bozulabilir. Bazı aşılar daima uygun sıcaklık derecesinde bulundurulmaları gereken canlı organizmalar içerirken diğerleri, çok düşük sıcaklık derecelerinde bozulur. Aşıların kesinlikle, + 2 ve + 8 °C arasında saklanmaları gerekir.

Işık ve pH değişiklikleri gibi birçok faktör, aşılarda değişiklik meydana gelmesinde rol oynar. Çözüme kavuşturulması en zor olan başlıca sorun, aşıların sıcağa ve ısı değişikliklerine duyarlı olmasıdır. Aşıların aktivitelerini korumalarını sağlayan soğuk zincir, yalnızca bir dizi depodan ve soğutucudan, izotermik kutulardan ve portatif buz kutularından ibaret değildir; bunların yanısıra taşıyıcıların. programcıların, depo işçilerinin ve aşıyı uygulayanların belli roller üstlendikleri ara fazlara da sahiptir.

Soğuk zincirin yapısı, Aşı Saklama

Soğuk zincir, birbirini tamamlayan iki bölümden meydana gelir:
1. Soğutucuların temsil ettiği yerleşik zincir
2. İzotermik kutuların ve buz kutularının temsil ettiği mobil zincir

Soğutucular, Aşı Soğuk Zincir

Gereken şekilde çalışması istenen bir soğutucu, odanın güneş ışığı almayan, uygun bir yerine yerleştirilmeli; soğutucunun arkasıyla duvar arasında, sıcaklığın dağılmasına izin verecek, yeterli bir aralık bulunmalıdır.
Eğer soğutucu gazla veya petrolle çalışıyorsa, hava cereyanından
uzakta tutulmalı ve yakıtın bitmesi durumunda hemen kullanıma
sokulabilecek yedek yakıt mevcut olmalıdır.

Soğutucunun doğru çalışması isteniyorsa, bazı kurallara uyulması
gerekir:
- Soğutucunun buzluk bölümüne; herhangi bir arıza durumunda aşıları koruyacak ve ayrıca buz kutularına yerleştirilecek buz paketleri konulmalıdır.
- Aşılar buzdolabına yerleştirilirken sulandırıcılarından ayrı yerleştirilmeli ve paketlerin arasında boşluklar bırakılmalıdır. Böylece soğutucu içerisinde yeterli hava dolanımına izin verilmelidir.
- Soğutucunun sabzelik kısmına, su dolu plastik şişeler konulmalıdır; bunlar, herhangi bir arıza durumunda soğuğu bir süre korur.
- Soğutucunun içerisindeki ısı derecesi, günde 1 ya da 2 defa bir termometreyle kontrol edilmeli ve bir karta işlenmelidir.
- Herhangi bir arızanın başlangıç zamanı ve süresi, ayrıca da bu süre içerisinde aşıların korunması için ne gibi önlemler alındığı kaydedilmelidir.
- Buzdolabının kapağındaki raflara hiçbir şey konulmamalı, aşıların saklandığı buzdolabına asla yiyecek ya da içecek yerleştirilmemelidir.
- Buzluk bölümünde belirli bir kalınlıkta (en çok 5 mm) buz oluştuğunda, defrost uygulanmalıdır. Defrost işlemi sırasında aşılar geçici olarak, bir izotermik kutuda saklanmalıdır.

İzotermik kutular, Aşı Saklama

izotermik kutular, dünyanın birçok yerinde kullanılmaktadır. Bu kutular sayesinde çok miktardaki aşının, günlerce sürebilecek nakil işlemleriyle başka yerlere ulaştırılması mümkün olur. izotermik kutular iyi izole edilmiş ve sağlam olmalı, hava geçirmeyecek şekilde kapatılabilmelidir. Bunlar nakil işlemleri sırasında aşıların soğukta muhafaza edilmesi amacıyla ve soğutucunun defrost edilmesi sırasında yada arızalı olduğu zamanlarda kullanılabilir.
Aşıların daha iyi muhafaza edilebilmesi için, izotermik kutunun yanlarına ve aşı kutularının aralarına buz aküleri yerleştirilmelidir. Buz aküleriyle aşı kutularının arasına kağıt tabakalarının yerleştirilmesi, özellikle absorbe aşılar olmak üzere inaktive aşıların donarak işe yaramaz hale gelmesini önler. Aynı önlemler, az miktarda aşının örneğin bir araçla bir sağlık merkezine ya da bir gün yetecek miktarda aşınnın, toplu aşılama yapılacak okul, kışla gibi yerlere ulaştırılmasında kullanılan aşı nakil kaplarında da uygulanmalıdır. Bu nakil kaplarının gölge bir yerde tutulması ve buzun sık sık yenilenmesi, portatif aşı nakil çantasının uzun süre kullanılmasına olanak verir.

Soğuk zincir, yalnızca bazı malzemelerden, araçlardan ve gereçlerden ibaret değildir; aynı zamanda, aşıların tatmin edici koşullar altında saklanıp nakledilmesini sağlayacak, kalifiye personele de ihtiyaç vardır. En önemli kişi, soğuk zinciri idare edendir; bu kimsenin işinin ehli olmaması, en iyi soğutucuların ve en iyi nakil gereçlerinin kullanılması durumunda bile soğuk zincirin tamamen etkisiz kalmasına neden olabilir.

Soğuk zincirin lojistiği

Soğuk zincirin lojistiğinde, yani kurulup işletilmesinde, 5 dönem söz konusudur:
/. Aşıların sağlık ekibine ulaştırılmasında izlenecek yolun seçilip kararlaştırılması. Bu ekip sabit malzeme ve personelle çalışan sabit ya da personelin zaman zaman başka yerlere giderek görev yaptığı, doğru bir ekip olabilir; bu ikincisinde personelin yol masrafları ve fazladan soğutucu gereçler gibi giderler de hesaplanmalıdır. Ayrıca ekip mobil de olabilir, mobil ekibin üyeleri, soğutma olanağının olmadığı bölgelere giderek immünizasyon programını uygular.

2. Depolama noktasının seçilmesi. Bu seçim sırasında yalnızca elde mevcut güç kaynağı (elektrik, petrol, gaz) değil, aynı zamanda bu güç kaynağının ve depolama noktasının bakımını yapacak, işleri aksatmadan yürütebilecek personel de göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Aşıların dağıtılmasında kulanılacak yöntemin seçilmesi. Eldeki stok küçükse, soğutucunun arıza yapması durumunda aşıların zarar görme olasılığı daha azdır. Dağtımın daha kısa aralıklarla yapılması, aşıların son kullanma tarihlerinin geçmesi şeklindeki tehlikeyi azaltır. Aşılar doğrudan doğruya merkez depodan ya da soğutma olanağına sahip merkezlerden sağlanabilir. Dağıtım işleminin ritmi, katedilecek mesafeye ve elde mevcut nakil olanaklarına bağlıdır.

4. Depo kapasitesinin hesaplanması. Teslimat sıklığı, belirli bir dönem içerisinde kullanılan doz sayısı, kaynağın yeterlilik derecesi ve soğutucuların kapasitesi gibi faktörler göz önünde tutularak hesaplanır.

5. Gereçlerin seçilmesi. Mevcut koşullara ve enerji kaynağına (elektrik, petrol veya gaz) uygun soğutucular, izotermik kutular ve buz aküleri, depolanıp nakledilecek aşı miktarına uygun boyutlarda seçilmelidir.

Aşıların sıcağa duyarlığı, Aşıların Saklanma Koşulları

Aşıların stabilitesiyle ilgili olarak Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
tarafından yapılan bir çalışmada5 sıcağa en dayanıklı aşıların tetanoz ve difteri toksoidleri olduğu, bunları difteri-tetanoz aşısıyla beraber kullanılan boğmaca aşısının izlediği ve daha sonra da inaktive poliomiyelit, liyofilize BCG, kızamık ve canlı poliomiyelit aşılarının izlediği görülmüştür.

Difteri ve tetanoz aşıları, 37°C gibi yüksek sıcaklık derecelerine aylarca dayanabilir; liyofilize kızamık aşısı ise kullanıma hazırlandıktan sonra ancak birkaç saat boyunca stabildir.
Bazı aşılar, saklanmak amcıyla dondurulur. Bunlar hemen her zaman için oral polio, sarı humma, kızamıkçık, kabakulak, kızamık gibi zayıflatılmış canlı virüsler içerin virüs aşılarıdır. Ancak dondurularak saklanma, beraberinde eriticisini de içeren tek kullanımlık ambalajlar için önerilen bir yöntem değildir; çünkü eriticinin içerisinde bulunduğu flakon ya da ampul, dondurma işlemi sırasında patlayabilir. Özellikle adsorbe olanlar olmak üzere inaktive aşıları ise, hiçbir zaman dondurulmamalıdır; WHO tarafından yapılan çalışmanın5 sonuçlarına göre DTCOQ veya DTVAX gibi adsorbe aşıların dondurulması, aktivitelerini azaltabilir ve kullanılmalarının kesinlikle sakıncalı olmasına yol açar. Ayrıca dondurularak saklanan ve daha sonra da kullanılmak üzere çözülmeye bırakılan adsorbe aşıların içerisinde granüller veya partiküller ortaya çıkar; aşı çalkalandıktan sonra 30 dakika içerisinde dibe çöken bu partiküller, saydam bir sıvı tabakasının dibinde adeta bir tortu tabakası olarak gözükür. Böyle bir görüntü, aşının dondurularak saklanmış olduğunu anlatır.

Sıcağa en duyarlı aşılar, soğutucunun en soğuk bölümünde, yani üst raflarında saklanmalıdır.

Ayrıca yüksek sıcaklık derecelerine tekrar tekrar maruz kalınması, aşının aktivitesine zarar verir.


Not: "Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?" konusu ile ilgili okuduğunuz yazı tamamen bilgi amaçlıdır. Tıbbi tedavi yerine kullanılmamalıdır. Bu nedenle sağlığınızı riske atmayın ve bir doktora danışın.

"Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?" Konusuyla Alakalı Diğer Başlıklar

 
Sayfa Başı
Doktor Web Sitesi Saç Ekimi



Etiketler

Böcek Allerjisi   Prostat Kanseri Belirtileri   Omurilik Tümörleri   Aşılanma ve kistik fibrozis hastalığı   Epilepsi Sara Havale Nöbeti   Burkulma Belirtileri   Zehirli Guatr   Kafatası Kırığı   Doğuştan Kalça Çıkığı Tanısı   Vücudda Ateş Ölçülebilir Yerler   Hpv Ve Preinvaziv Servikal Patolojiler   Akut Bronşit Tedavisi   Artoplasti   Fibromiyalji   Yaygın Atelektazi Nedir?   Egzama Tedavisi   Sperm testi nedir?   Lazer ile cilt tedavisi   İskemi Kalp Krizi   Gebelik Toksemisi Hiperemesis Nedir   Jigantizm   Bruselloz Nedir?   Enfeksiyondan İleri Gelen Akıl Semptomları   Karbondioksit Zehirlenmesi   Makula Dejenerasyonu   Boyun Fıtığı   Yeni Doğmuş Bebeklerde Kanamalı Hastalık   Hidrosefali   Ses Telleri   Seks Sorunları   Virüs Hastalıklarına Karşı Bağışıklık   Carpal Tünel Sendromu   Çocuklarda Aşı Dönemleri   Romatizma Boyun Ağrısı ve Bursit   Mide Ülseri Tedavisi   Böbrek Nakli   Allerjik Rinit (allerjik Nezle) Nedir?   Mikroplardan Korunma Yolları   Testis Torsiyonu Ekstravajinal İntravajinal   Kaval Kemiği, Kaval Kemik, Tibya Nedir?   Alopesi Saç Dökülmesi Stresse Bağlı Saç Dökülmesi   Kramp Girme   Tikler   Beyin Tümörü Nedir?   Yaşlılık Dönemi Olgunluk   Mide Kelepçesi   Böbrek Hastalıkları   Pamukçuk Hastalığı Önlenebilir Mi?   Prostat Büyümesi Tedavisi   Alerji   Pulmoner Darlık   Adale Romatizması Nedir?   Paslı Dil   Cilt Mantarları   Astım Çeşitleri   Gastrit   Böcek Allerjisi Nedir?   Enfantil Spazmlar Nedir?   Karında Şişlik   Dissosiyatif Bozukluklar   Şişmanlık Obezite   Bel Okulu Nedir?   Safra Kesesi Hastalıklarının Belirtileri   Baş Dönmesinin Nedeni Nedir?   Diş Çekiminden Sonra Ağzımızda Neler Olur?   Mide ve Onikiparmak Bağırsağı Ülseri   Kemiklerin Yapısı   Kronik Pankreatit   Kısırdöngü   Hymen Bekaret Bozma   Göz Şişmesi   Cüzzam Neden İleri Gelir?   Omurga Yapısı Kemik Anatomisi   Oküloplasti Ve Göz Estetiği   Sosyal Fobiler   Spontan Pnömotoraks   Çiçek Virüsü   Çocuklarda Altına Kaçırma   Atelektazi Çeşitleri Nelerdir?   Alexandrite Lazer İle Epilasyon   Kaburga Kemiği Kırığı Tedavisi   Cinsel Dürtünün Az Olması   Crosslinking   Anestezi Yan Etkileri ve Anestezi Hataları   Küme Baş Ağrısı   Çıkıkların Tedavisi   Bebeklerde Uyku Düzeni   İntensiyonel Tremor   20 Yaş Dişleri   Akut Lenfositik Lösemi   Ense Ağrısı Tedavisi   Yumuşak Doku Romatizması   Lösemi Nedir?   Çocuklarda Kızıl   Sarı Humma   Ciğer Sönmesi Öldürücü Olabilir Mi?   Üretra Darlığı   Obezite Sıklığının Artmasının Nedenleri   Pnömokok Aşısı Nedir?   Sarkoma   Anestezi Nedir?   Azı Dişleri   Adale Romatizması Tedavisi   Sezeryanlı Doğumda Anestezi Gerekli Midir?   Kızlık Zarı Dikimi   Kanserde Erken Tanı   En Yakın Hastane   Romatizmal Artrit   Oksijen Tedavisi Oksijen Tüpü Kullanımı   Stereotaksi   Alerji Hastaları İçin Tedavi Önerileri, Alerji Nasıl Engellenir?   Kulak Estetiği Otoplasti   Akut Ve Kronik Gastrit   Kortizon, Eklem Zedelenmesini Önleyebilir Mi?   Mediastinoskopi   Guatr Ameliyatları   Safra Kesesi Taşı   Ağız ve Diş Sağlığı   Doğum Kontrol İğneleri   Meme Protezi   ureme-organlari-temizligi.html   Burun Ameliyatı Nedir?   Gastroenteritler   Safra Kesesi Longo+laser   Astım Nöbetlerinin Nedenleri   Böcek ilaçları ile zehirlenme   Çene Kilitlenmesi (Trismus)   Çiçek Enfeksiyonu   Antraks İnsanlarda Nasıl Gelişir?   Bulaşıcı Hastalıklar   İltihaplı Barsak Cerrahisi   Çalışan Annelere Çocuk Bakımı Önerileri   Diz Artroplastisi Sonuçları Nasıldır?   Osteoartrit Nedir?   Aşılanma ve Hodgkin hastalığı   Topuk Çatlağı Çatlak Topuğu   AİDS Taşıyıcıları ve AİDS Hastaları ile Yaşam   Ülseratif Kolit İltihabi Barsak Hastalığı   Gebelikde Epilepsi Sara Hastalığı   Sindirim Sistemi Hastalıkları Tedavi Merkezi   Küçük Hücreli Akciğer Kanseri   Melanoma Kanseri Nedir?   Rett Sendromu ve Bozukluğu   Hareket Bozuklukları   Hangi Türlerde Zatürree Vardır?   Bebek Beslenmesi   Kolloid Kist   Menopozda Kanser Riski   Alzheimer Hastalığı Nedir?   Gece Körlüğü Göz Tembelliği   Artrit İlaç Tedavisi   Akciğer Kanserinin Gelişmekte Olduğu Nasıl Anlaşılabilir?   Trafik Kazalarında Yaralıya Müdahale   Derin Beyin Stimülasyonu   Çocuklarda Sarılık   Duodenal Atrezi Stenoz Anüler Pankreas   Genç artriti ve rheumatoid artrit   İyi Kolesterol   Gebeliği Reddetme   Ülseratif Kolit Hastalığı Nedir?   Emülgatör Nedir?   Saman Nezlesinin Belirtileri Nelerdir?   Abo Kan Uyuşmazlığı   Delici Göğüs Karın Yaralanmaları   Gözaltı Morlukları Nasıl Giderilir?   Ağız ve Diş Bakımı   Ortakulak İltihabı   Vajina Daraltma Ameliyatı   Alerjik Rinit Sinüzit   Beriberi Hastalığı Tedavisi   Aşırı Tüylenme Kıllanma   Botulismus Zehirlenmesi Konserve Zehirlenmesi   Tetanos Nasıl Önlenebilinir?   Omuz Kol Ağrısı   Anevrizma   Aşırı (Çok) Su İçmek Hastalığı   Göz Kapağı Estetiği Ameliyatı Nedir?   Alkol Zehirlenmesi Belirtileri   Vitrektomi Retina Hastalıkları   Ayak Bileği Burkulma Tedavisi