Türkiye'nin En Büyük ve Bir Numaralı Sağlık Adresi
Hazır Doktor Sitesi

Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?

Sayfa Sonu

Sorularınızın cevabı için iletişim bilgilerinizi bırakın.

Ad-Soyad
:
E-mail
:
Telefon
:
Mesaj
:

Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir

Bir aşının etkili olabilmesi, imal edildiği andan kullanıldığı ana kadar gücünü korumasıyla mümkündür. Soğuk bir yerde, gereken şekilde saklanmamış bir aşı çocukları, aşılandıkları enfeksiyon hastalıklarına karşı koruyamaz.

Aşılar, kolayca bozulabilir. Bazı aşılar daima uygun sıcaklık derecesinde bulundurulmaları gereken canlı organizmalar içerirken diğerleri, çok düşük sıcaklık derecelerinde bozulur. Aşıların kesinlikle, + 2 ve + 8 °C arasında saklanmaları gerekir.

Işık ve pH değişiklikleri gibi birçok faktör, aşılarda değişiklik meydana gelmesinde rol oynar. Çözüme kavuşturulması en zor olan başlıca sorun, aşıların sıcağa ve ısı değişikliklerine duyarlı olmasıdır. Aşıların aktivitelerini korumalarını sağlayan soğuk zincir, yalnızca bir dizi depodan ve soğutucudan, izotermik kutulardan ve portatif buz kutularından ibaret değildir; bunların yanısıra taşıyıcıların. programcıların, depo işçilerinin ve aşıyı uygulayanların belli roller üstlendikleri ara fazlara da sahiptir.

Soğuk zincirin yapısı, Aşı Saklama

Soğuk zincir, birbirini tamamlayan iki bölümden meydana gelir:
1. Soğutucuların temsil ettiği yerleşik zincir
2. İzotermik kutuların ve buz kutularının temsil ettiği mobil zincir

Soğutucular, Aşı Soğuk Zincir

Gereken şekilde çalışması istenen bir soğutucu, odanın güneş ışığı almayan, uygun bir yerine yerleştirilmeli; soğutucunun arkasıyla duvar arasında, sıcaklığın dağılmasına izin verecek, yeterli bir aralık bulunmalıdır.
Eğer soğutucu gazla veya petrolle çalışıyorsa, hava cereyanından
uzakta tutulmalı ve yakıtın bitmesi durumunda hemen kullanıma
sokulabilecek yedek yakıt mevcut olmalıdır.

Soğutucunun doğru çalışması isteniyorsa, bazı kurallara uyulması
gerekir:
- Soğutucunun buzluk bölümüne; herhangi bir arıza durumunda aşıları koruyacak ve ayrıca buz kutularına yerleştirilecek buz paketleri konulmalıdır.
- Aşılar buzdolabına yerleştirilirken sulandırıcılarından ayrı yerleştirilmeli ve paketlerin arasında boşluklar bırakılmalıdır. Böylece soğutucu içerisinde yeterli hava dolanımına izin verilmelidir.
- Soğutucunun sabzelik kısmına, su dolu plastik şişeler konulmalıdır; bunlar, herhangi bir arıza durumunda soğuğu bir süre korur.
- Soğutucunun içerisindeki ısı derecesi, günde 1 ya da 2 defa bir termometreyle kontrol edilmeli ve bir karta işlenmelidir.
- Herhangi bir arızanın başlangıç zamanı ve süresi, ayrıca da bu süre içerisinde aşıların korunması için ne gibi önlemler alındığı kaydedilmelidir.
- Buzdolabının kapağındaki raflara hiçbir şey konulmamalı, aşıların saklandığı buzdolabına asla yiyecek ya da içecek yerleştirilmemelidir.
- Buzluk bölümünde belirli bir kalınlıkta (en çok 5 mm) buz oluştuğunda, defrost uygulanmalıdır. Defrost işlemi sırasında aşılar geçici olarak, bir izotermik kutuda saklanmalıdır.

İzotermik kutular, Aşı Saklama

izotermik kutular, dünyanın birçok yerinde kullanılmaktadır. Bu kutular sayesinde çok miktardaki aşının, günlerce sürebilecek nakil işlemleriyle başka yerlere ulaştırılması mümkün olur. izotermik kutular iyi izole edilmiş ve sağlam olmalı, hava geçirmeyecek şekilde kapatılabilmelidir. Bunlar nakil işlemleri sırasında aşıların soğukta muhafaza edilmesi amacıyla ve soğutucunun defrost edilmesi sırasında yada arızalı olduğu zamanlarda kullanılabilir.
Aşıların daha iyi muhafaza edilebilmesi için, izotermik kutunun yanlarına ve aşı kutularının aralarına buz aküleri yerleştirilmelidir. Buz aküleriyle aşı kutularının arasına kağıt tabakalarının yerleştirilmesi, özellikle absorbe aşılar olmak üzere inaktive aşıların donarak işe yaramaz hale gelmesini önler. Aynı önlemler, az miktarda aşının örneğin bir araçla bir sağlık merkezine ya da bir gün yetecek miktarda aşınnın, toplu aşılama yapılacak okul, kışla gibi yerlere ulaştırılmasında kullanılan aşı nakil kaplarında da uygulanmalıdır. Bu nakil kaplarının gölge bir yerde tutulması ve buzun sık sık yenilenmesi, portatif aşı nakil çantasının uzun süre kullanılmasına olanak verir.

Soğuk zincir, yalnızca bazı malzemelerden, araçlardan ve gereçlerden ibaret değildir; aynı zamanda, aşıların tatmin edici koşullar altında saklanıp nakledilmesini sağlayacak, kalifiye personele de ihtiyaç vardır. En önemli kişi, soğuk zinciri idare edendir; bu kimsenin işinin ehli olmaması, en iyi soğutucuların ve en iyi nakil gereçlerinin kullanılması durumunda bile soğuk zincirin tamamen etkisiz kalmasına neden olabilir.

Soğuk zincirin lojistiği

Soğuk zincirin lojistiğinde, yani kurulup işletilmesinde, 5 dönem söz konusudur:
/. Aşıların sağlık ekibine ulaştırılmasında izlenecek yolun seçilip kararlaştırılması. Bu ekip sabit malzeme ve personelle çalışan sabit ya da personelin zaman zaman başka yerlere giderek görev yaptığı, doğru bir ekip olabilir; bu ikincisinde personelin yol masrafları ve fazladan soğutucu gereçler gibi giderler de hesaplanmalıdır. Ayrıca ekip mobil de olabilir, mobil ekibin üyeleri, soğutma olanağının olmadığı bölgelere giderek immünizasyon programını uygular.

2. Depolama noktasının seçilmesi. Bu seçim sırasında yalnızca elde mevcut güç kaynağı (elektrik, petrol, gaz) değil, aynı zamanda bu güç kaynağının ve depolama noktasının bakımını yapacak, işleri aksatmadan yürütebilecek personel de göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Aşıların dağıtılmasında kulanılacak yöntemin seçilmesi. Eldeki stok küçükse, soğutucunun arıza yapması durumunda aşıların zarar görme olasılığı daha azdır. Dağtımın daha kısa aralıklarla yapılması, aşıların son kullanma tarihlerinin geçmesi şeklindeki tehlikeyi azaltır. Aşılar doğrudan doğruya merkez depodan ya da soğutma olanağına sahip merkezlerden sağlanabilir. Dağıtım işleminin ritmi, katedilecek mesafeye ve elde mevcut nakil olanaklarına bağlıdır.

4. Depo kapasitesinin hesaplanması. Teslimat sıklığı, belirli bir dönem içerisinde kullanılan doz sayısı, kaynağın yeterlilik derecesi ve soğutucuların kapasitesi gibi faktörler göz önünde tutularak hesaplanır.

5. Gereçlerin seçilmesi. Mevcut koşullara ve enerji kaynağına (elektrik, petrol veya gaz) uygun soğutucular, izotermik kutular ve buz aküleri, depolanıp nakledilecek aşı miktarına uygun boyutlarda seçilmelidir.

Aşıların sıcağa duyarlığı, Aşıların Saklanma Koşulları

Aşıların stabilitesiyle ilgili olarak Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
tarafından yapılan bir çalışmada5 sıcağa en dayanıklı aşıların tetanoz ve difteri toksoidleri olduğu, bunları difteri-tetanoz aşısıyla beraber kullanılan boğmaca aşısının izlediği ve daha sonra da inaktive poliomiyelit, liyofilize BCG, kızamık ve canlı poliomiyelit aşılarının izlediği görülmüştür.

Difteri ve tetanoz aşıları, 37°C gibi yüksek sıcaklık derecelerine aylarca dayanabilir; liyofilize kızamık aşısı ise kullanıma hazırlandıktan sonra ancak birkaç saat boyunca stabildir.
Bazı aşılar, saklanmak amcıyla dondurulur. Bunlar hemen her zaman için oral polio, sarı humma, kızamıkçık, kabakulak, kızamık gibi zayıflatılmış canlı virüsler içerin virüs aşılarıdır. Ancak dondurularak saklanma, beraberinde eriticisini de içeren tek kullanımlık ambalajlar için önerilen bir yöntem değildir; çünkü eriticinin içerisinde bulunduğu flakon ya da ampul, dondurma işlemi sırasında patlayabilir. Özellikle adsorbe olanlar olmak üzere inaktive aşıları ise, hiçbir zaman dondurulmamalıdır; WHO tarafından yapılan çalışmanın5 sonuçlarına göre DTCOQ veya DTVAX gibi adsorbe aşıların dondurulması, aktivitelerini azaltabilir ve kullanılmalarının kesinlikle sakıncalı olmasına yol açar. Ayrıca dondurularak saklanan ve daha sonra da kullanılmak üzere çözülmeye bırakılan adsorbe aşıların içerisinde granüller veya partiküller ortaya çıkar; aşı çalkalandıktan sonra 30 dakika içerisinde dibe çöken bu partiküller, saydam bir sıvı tabakasının dibinde adeta bir tortu tabakası olarak gözükür. Böyle bir görüntü, aşının dondurularak saklanmış olduğunu anlatır.

Sıcağa en duyarlı aşılar, soğutucunun en soğuk bölümünde, yani üst raflarında saklanmalıdır.

Ayrıca yüksek sıcaklık derecelerine tekrar tekrar maruz kalınması, aşının aktivitesine zarar verir.


Not: "Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?" konusu ile ilgili okuduğunuz yazı tamamen bilgi amaçlıdır. Tıbbi tedavi yerine kullanılmamalıdır. Bu nedenle sağlığınızı riske atmayın ve bir doktora danışın.

"Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?" Konusuyla Alakalı Diğer Başlıklar

 
Sayfa Başı
Doktor Web Sitesi Saç Ekimi



Etiketler

Safra Yolu Taşı   Pnömotoraks ve Göğüs Ağrısı   Bph Ve Bph Ameliyatları   Şeker Hastalığı Tedavisi   Göz Protezi   Kurdeşen Nedir?   Spastik Felç   Hangi Tip Akciğer Enfeksiyonları Ameliyatı Gerektirebilir?   Pnömokok Aşısı Streptokok Pnömoni   Ense Ağrısı Sebepleri   Böbrek Neden Atar?   Fiziki Alerjinin Belirtileri Nelerdir?   Çocuk Hastalıkları ve Çocuk Sağlığı   Pankreas Kistleri   Gleet   Arteriyovenöz Malformasyon   İncinme   Mikrodermabrasyon   Baş Ağrısı   Beyin Sarsıntısı   Haemophilus influenzae tip b   Subdural Hematom   Böcek Alerjisi   Koroner Anjiyografi Nedir?   Ne Gibi Maddeler Alerji Yapabilir?   Bağışıklık Aşıları   Gastritis Nedir?   Allerjik Kulak Hastalıkları   Selülit Nedir?   Koroner Yetmezliği(kalp Damarların Sertleşmesi)   Apandisit Ölüme Neden Olabilir Mi?   Habis Karaciğer Tümörleri   Sarkoidoz   Bebeğinizin Göz Rengi Ne Olacak?   Apandisit   Alt Islatma   Şişmanlık Nedir?   Göz İçi Kanaması Kırmızı Göz   Trafik Kazalarında İlkyardım   Artrit Hastalığı Cerrahi Tedavisi   4 Aylık Bebeğin Beslenmesi   Cüzam (Lepra - Hansen hastalığı)   Obezite Ve Cinsellik   Cinsel Performans Anksiyetesi   BCG Aşısı Nedir?   Damak Kemiği   Doğuştan Glokom   Tifo Hastasının İyileştiği Nasıl Anlaşılır?   Astım Nedir?   Polen Aşısı Nedir?   Anjiyografi   Atipik Pnomoni ve Mikoplasma Pnömoni   Et Beni Tedavisi   Kolera Hastalığı Ne Derece Ciddidir?   Bunama Nedir?   Menenjit Hastalığı   Emülgatör Nedir?   Boyun Kireçlenmesi, Boyunda Kireçlenme   Yüksek Tansiyon Nedir?   Çevresel sinir sistemi   İskemik İnme Belirtileri   Kafa Travması   Bisinosis Nedir?   Tarsal Tünel Sendromu   Mide Kanseri Mide Kanseri Belirtileri   Deniz Hayvanı Sokması   Çocuklarda Bebeklerde Bademcik Boğaz Ağrısı   Astım Hastalığı ve Nefes   Korku   Diş ve Ağız Sağlığını Bozan Nedenler   Volum Viral Akciğer Fonksiyon Testleri   Koroner Arter Anatomisi Nedir?   Artrit ve romatizma nedir?   Omurga Kemik Eğrilmesi Skolyoz Lordoz   Burun Ve Sinüs Tümörleri   Nöromüsküler Nedir?   Testis Hastalıkları Ve Cinsellik   Talasemi Minör   sag-kalp-yetmezligi.html   Adale Çekilmesinin Nedenleri   Mide Hastalıkları   Afektif Duygulanım Bozuklukları   Hepatit B Aşısı   Yetişkinlerde Ortakulak İltihabı   Horlama Hastalığı   Çocuklarda Sünnet   İltihaplı Barsak Cerrahisi   Böbrek İltihabı   Ülseratif Kolit Hastalığı Nedir?   Elektromiyografi Emg   Katarakt Nedenleri   Ulusal Böbrek Bekleme Listesi   Boyun ve Baş Ağrısı   Duvar Kemiği, Çeper Kemiği   Yanık Kontraktürüyanık Cerrahisi   Şeker Hastalığı Diyabet Tedavisi   Beyin Tümörleri   Kızlık Zarı   Ağız Kokusu   Çocuklarda Kabızlık   Yeni Doğmuş Bebeklerde Tefani   Çocuk Hastalıkları ve Korunma Yolları   Barotravma Tedavisi   Difteri Boğmaca Tetanoz Aşısı Dbt   Kronik böbrek yetmezliği   Ürtikerin Sebepleri Nelerdir?   Bademcik İltihabı ve Anji Hastalığı   Akciğer Solunumu Hastalığı   Akut Hepatit B   Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Basamak Tedavisi Sistemi   Dengesiz Beslenmenin   Astımatik Krizler Anî Gelir Mi?   Asbestosis Nedir?   Felç Hastalarına Spastik Hastalara Botox Botoks   Adölesan Dönemi Beslenmesi   Herpes Nedir?   Fenilketonüri Nedir Hastalığı Çengelli Kurt   Vagal Stimülasyon   Çocuk Kundak Yapılması Çocuğun Tuzlanması   Anestezi ve Boğaz Ağrısı   Tavuk Karası Nedir?   Süperiyor Vena Kava Sendromu   Lucey Driscoll Sendromu   Beyin Kanamasi   Sakız Çiğnemek Çürüğü Önler Mi?   Damar Bozuklukları Tansiyon   Prostat Kanseri İçin Şifalı Bitkiler   Atelektazi Nasıl Meydana Gelir?   Grip Soğukalgınlığı Tedavisi   Sinüslerin Fonksiyonları Nedir?   Sarı Humma nedir?   Spor ve Beden Egitimi Nedir   Sosyal Fobi ve Anksiyete Nedir?   Diz Artroskopisi   Şişmanlığın Önlenmesi   İlk Yardım Nedir Amaçları   Kanserli Hastalarda Ağrı   Çocuklarda Grip   Torasik Outlet Sendromu   Medüller Tiroid Kanseri   Drez Ameliyatı   Alkol Bagimliligi - Alkolizm Nedir?   Kronik Hepatit C   Emosyon Nedir?   Aids Hastaligi Hakkinda Bilgiler   İşitme Kayıpları   Doğuştan Kalça Çıkığı Nedir?   Bel Okulu Nedir?   Enfarktüs   Vücutta Yin Ve Yang   Nefes Darlığı   Multifaktöryel Kalıtımsal Hastalıklar   Hangi Yiyecekler Kolestrolü Düşürür?   Esansiyel Tremor Nedir?   Çocuklarda Bebeklerde Su Çiçeği Hastalığı   Tansiyon Ölçme Teknikleri   Koporoz Kupnoz Hastalığı Çatlamış Kılcal Damar Koporoz Tedavisi   Saman Nezlesi Tedavisiz İyileşebilir Mi?   Kuru Öksürük   Trafik Kazalarında Yaralıya Müdahale   Vajinal Estetik Operasyon   Hidatik Kist Akciğer Kisti   Allerjik Bronşit   Kızamık Nedir Belirti Ve Bulguları Nelerdir   Eritroblastozun Tedavisi Nedir?   Ampiyem Nedir (Pyotoraks), Ampiyem Tedavisi   Probiyotik Besin Ne Demektir?   Alkol Bağımlılığı Tedavisi, Alkolizmin Tedavisi, Alkol Tedavi   Mediastinoskopi   Hiperhidrozis   Su Çiçeği Nedir?   Oküloplastik   İskemik İnme Tedavisi   Penis Kanserleri   Hipermetrop Nedir?   Ereksiyon Nedir?   Parkinson Hastalığı Tedavisi   Saplantı Zorlantı   Sigarayı Bırakan Bir İnsanın Vücudundaki Olumlu Gelişmeler Nelerdir?   Migrenin Belirtileri Nelerdir?