Türkiye'nin En Büyük ve Bir Numaralı Sağlık Adresi
Hazır Doktor Sitesi

Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?

Sayfa Sonu

Sorularınızın cevabı için iletişim bilgilerinizi bırakın.

Ad-Soyad
:
E-mail
:
Telefon
:
Mesaj
:

Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir

Bir aşının etkili olabilmesi, imal edildiği andan kullanıldığı ana kadar gücünü korumasıyla mümkündür. Soğuk bir yerde, gereken şekilde saklanmamış bir aşı çocukları, aşılandıkları enfeksiyon hastalıklarına karşı koruyamaz.

Aşılar, kolayca bozulabilir. Bazı aşılar daima uygun sıcaklık derecesinde bulundurulmaları gereken canlı organizmalar içerirken diğerleri, çok düşük sıcaklık derecelerinde bozulur. Aşıların kesinlikle, + 2 ve + 8 °C arasında saklanmaları gerekir.

Işık ve pH değişiklikleri gibi birçok faktör, aşılarda değişiklik meydana gelmesinde rol oynar. Çözüme kavuşturulması en zor olan başlıca sorun, aşıların sıcağa ve ısı değişikliklerine duyarlı olmasıdır. Aşıların aktivitelerini korumalarını sağlayan soğuk zincir, yalnızca bir dizi depodan ve soğutucudan, izotermik kutulardan ve portatif buz kutularından ibaret değildir; bunların yanısıra taşıyıcıların. programcıların, depo işçilerinin ve aşıyı uygulayanların belli roller üstlendikleri ara fazlara da sahiptir.

Soğuk zincirin yapısı, Aşı Saklama

Soğuk zincir, birbirini tamamlayan iki bölümden meydana gelir:
1. Soğutucuların temsil ettiği yerleşik zincir
2. İzotermik kutuların ve buz kutularının temsil ettiği mobil zincir

Soğutucular, Aşı Soğuk Zincir

Gereken şekilde çalışması istenen bir soğutucu, odanın güneş ışığı almayan, uygun bir yerine yerleştirilmeli; soğutucunun arkasıyla duvar arasında, sıcaklığın dağılmasına izin verecek, yeterli bir aralık bulunmalıdır.
Eğer soğutucu gazla veya petrolle çalışıyorsa, hava cereyanından
uzakta tutulmalı ve yakıtın bitmesi durumunda hemen kullanıma
sokulabilecek yedek yakıt mevcut olmalıdır.

Soğutucunun doğru çalışması isteniyorsa, bazı kurallara uyulması
gerekir:
- Soğutucunun buzluk bölümüne; herhangi bir arıza durumunda aşıları koruyacak ve ayrıca buz kutularına yerleştirilecek buz paketleri konulmalıdır.
- Aşılar buzdolabına yerleştirilirken sulandırıcılarından ayrı yerleştirilmeli ve paketlerin arasında boşluklar bırakılmalıdır. Böylece soğutucu içerisinde yeterli hava dolanımına izin verilmelidir.
- Soğutucunun sabzelik kısmına, su dolu plastik şişeler konulmalıdır; bunlar, herhangi bir arıza durumunda soğuğu bir süre korur.
- Soğutucunun içerisindeki ısı derecesi, günde 1 ya da 2 defa bir termometreyle kontrol edilmeli ve bir karta işlenmelidir.
- Herhangi bir arızanın başlangıç zamanı ve süresi, ayrıca da bu süre içerisinde aşıların korunması için ne gibi önlemler alındığı kaydedilmelidir.
- Buzdolabının kapağındaki raflara hiçbir şey konulmamalı, aşıların saklandığı buzdolabına asla yiyecek ya da içecek yerleştirilmemelidir.
- Buzluk bölümünde belirli bir kalınlıkta (en çok 5 mm) buz oluştuğunda, defrost uygulanmalıdır. Defrost işlemi sırasında aşılar geçici olarak, bir izotermik kutuda saklanmalıdır.

İzotermik kutular, Aşı Saklama

izotermik kutular, dünyanın birçok yerinde kullanılmaktadır. Bu kutular sayesinde çok miktardaki aşının, günlerce sürebilecek nakil işlemleriyle başka yerlere ulaştırılması mümkün olur. izotermik kutular iyi izole edilmiş ve sağlam olmalı, hava geçirmeyecek şekilde kapatılabilmelidir. Bunlar nakil işlemleri sırasında aşıların soğukta muhafaza edilmesi amacıyla ve soğutucunun defrost edilmesi sırasında yada arızalı olduğu zamanlarda kullanılabilir.
Aşıların daha iyi muhafaza edilebilmesi için, izotermik kutunun yanlarına ve aşı kutularının aralarına buz aküleri yerleştirilmelidir. Buz aküleriyle aşı kutularının arasına kağıt tabakalarının yerleştirilmesi, özellikle absorbe aşılar olmak üzere inaktive aşıların donarak işe yaramaz hale gelmesini önler. Aynı önlemler, az miktarda aşının örneğin bir araçla bir sağlık merkezine ya da bir gün yetecek miktarda aşınnın, toplu aşılama yapılacak okul, kışla gibi yerlere ulaştırılmasında kullanılan aşı nakil kaplarında da uygulanmalıdır. Bu nakil kaplarının gölge bir yerde tutulması ve buzun sık sık yenilenmesi, portatif aşı nakil çantasının uzun süre kullanılmasına olanak verir.

Soğuk zincir, yalnızca bazı malzemelerden, araçlardan ve gereçlerden ibaret değildir; aynı zamanda, aşıların tatmin edici koşullar altında saklanıp nakledilmesini sağlayacak, kalifiye personele de ihtiyaç vardır. En önemli kişi, soğuk zinciri idare edendir; bu kimsenin işinin ehli olmaması, en iyi soğutucuların ve en iyi nakil gereçlerinin kullanılması durumunda bile soğuk zincirin tamamen etkisiz kalmasına neden olabilir.

Soğuk zincirin lojistiği

Soğuk zincirin lojistiğinde, yani kurulup işletilmesinde, 5 dönem söz konusudur:
/. Aşıların sağlık ekibine ulaştırılmasında izlenecek yolun seçilip kararlaştırılması. Bu ekip sabit malzeme ve personelle çalışan sabit ya da personelin zaman zaman başka yerlere giderek görev yaptığı, doğru bir ekip olabilir; bu ikincisinde personelin yol masrafları ve fazladan soğutucu gereçler gibi giderler de hesaplanmalıdır. Ayrıca ekip mobil de olabilir, mobil ekibin üyeleri, soğutma olanağının olmadığı bölgelere giderek immünizasyon programını uygular.

2. Depolama noktasının seçilmesi. Bu seçim sırasında yalnızca elde mevcut güç kaynağı (elektrik, petrol, gaz) değil, aynı zamanda bu güç kaynağının ve depolama noktasının bakımını yapacak, işleri aksatmadan yürütebilecek personel de göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Aşıların dağıtılmasında kulanılacak yöntemin seçilmesi. Eldeki stok küçükse, soğutucunun arıza yapması durumunda aşıların zarar görme olasılığı daha azdır. Dağtımın daha kısa aralıklarla yapılması, aşıların son kullanma tarihlerinin geçmesi şeklindeki tehlikeyi azaltır. Aşılar doğrudan doğruya merkez depodan ya da soğutma olanağına sahip merkezlerden sağlanabilir. Dağıtım işleminin ritmi, katedilecek mesafeye ve elde mevcut nakil olanaklarına bağlıdır.

4. Depo kapasitesinin hesaplanması. Teslimat sıklığı, belirli bir dönem içerisinde kullanılan doz sayısı, kaynağın yeterlilik derecesi ve soğutucuların kapasitesi gibi faktörler göz önünde tutularak hesaplanır.

5. Gereçlerin seçilmesi. Mevcut koşullara ve enerji kaynağına (elektrik, petrol veya gaz) uygun soğutucular, izotermik kutular ve buz aküleri, depolanıp nakledilecek aşı miktarına uygun boyutlarda seçilmelidir.

Aşıların sıcağa duyarlığı, Aşıların Saklanma Koşulları

Aşıların stabilitesiyle ilgili olarak Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
tarafından yapılan bir çalışmada5 sıcağa en dayanıklı aşıların tetanoz ve difteri toksoidleri olduğu, bunları difteri-tetanoz aşısıyla beraber kullanılan boğmaca aşısının izlediği ve daha sonra da inaktive poliomiyelit, liyofilize BCG, kızamık ve canlı poliomiyelit aşılarının izlediği görülmüştür.

Difteri ve tetanoz aşıları, 37°C gibi yüksek sıcaklık derecelerine aylarca dayanabilir; liyofilize kızamık aşısı ise kullanıma hazırlandıktan sonra ancak birkaç saat boyunca stabildir.
Bazı aşılar, saklanmak amcıyla dondurulur. Bunlar hemen her zaman için oral polio, sarı humma, kızamıkçık, kabakulak, kızamık gibi zayıflatılmış canlı virüsler içerin virüs aşılarıdır. Ancak dondurularak saklanma, beraberinde eriticisini de içeren tek kullanımlık ambalajlar için önerilen bir yöntem değildir; çünkü eriticinin içerisinde bulunduğu flakon ya da ampul, dondurma işlemi sırasında patlayabilir. Özellikle adsorbe olanlar olmak üzere inaktive aşıları ise, hiçbir zaman dondurulmamalıdır; WHO tarafından yapılan çalışmanın5 sonuçlarına göre DTCOQ veya DTVAX gibi adsorbe aşıların dondurulması, aktivitelerini azaltabilir ve kullanılmalarının kesinlikle sakıncalı olmasına yol açar. Ayrıca dondurularak saklanan ve daha sonra da kullanılmak üzere çözülmeye bırakılan adsorbe aşıların içerisinde granüller veya partiküller ortaya çıkar; aşı çalkalandıktan sonra 30 dakika içerisinde dibe çöken bu partiküller, saydam bir sıvı tabakasının dibinde adeta bir tortu tabakası olarak gözükür. Böyle bir görüntü, aşının dondurularak saklanmış olduğunu anlatır.

Sıcağa en duyarlı aşılar, soğutucunun en soğuk bölümünde, yani üst raflarında saklanmalıdır.

Ayrıca yüksek sıcaklık derecelerine tekrar tekrar maruz kalınması, aşının aktivitesine zarar verir.


Not: "Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?" konusu ile ilgili okuduğunuz yazı tamamen bilgi amaçlıdır. Tıbbi tedavi yerine kullanılmamalıdır. Bu nedenle sağlığınızı riske atmayın ve bir doktora danışın.

"Aşıların saklanması ve soğuk zincir nedir?" Konusuyla Alakalı Diğer Başlıklar

 
Sayfa Başı
Doktor Web Sitesi Saç Ekimi



Etiketler

Prostat İltihabı   Üremi Nedir?   Diş Gıcırdatma   Bel Ağrıları Bel Fıtığı   Astım Çeşitleri   Ddh Belirtileri   Vaskülit Nedir?   Kafa Travmaları   Gut Tedavisi   Rett Sendromu ve Bozukluğu   Glokom Karasa Su Hastalığı   Periferik Kraniyal Sinir Yaralanmaları   Omuz Distosisi   Osteoartrit En Çok Hangi Eklemlerde Görülür?   Bunama Nedir?   Sinüzit Neden Olur?   Şeker Şişmanlatır Mı?   Hpv Ve Preinvaziv Servikal Patolojiler   Depresif Bozukluklar Nelerdir?   Anne Sütü Kesilmesi   Spontan Pnömotoraks   Gırtlak Kanseri Hastalığının Belirtileri Nelerdir?   Bebeklerde Diş Çıkarma   Sakrum, Kuyruk Sokumu Kemiği   Topuk dikeni tedavisi   Seker Hastalığı Ve Göz   Mide Ağrısı   En Çok Rastlanan Zatürree Tipi Hangisidir?   Menisküs Tedavisi   Enkübasyon Nedir?   Deri Alerjisi ve Egzama Hastalığı   Yağ Embolisi Sendromu   Kalp Krizi Sonrası Yaşam   Kuru Öksürük   Panik Atak   Çocuklarda Kabızlık   Penis Eğriliği Düzeltilir Mi ?   Zayıf Kişilerde Beslenme   Diş Apsesi ve İltihap Tedavisi   Çiftçi Bronşiti   Mevsimsel Alerjik Rinit   Kortizon Kullanılması Güvenilir Midir?   Abdominal Aort Anevrizmaları   Ortapedik Ayakkabı Nereden Alınır   Temporal Lobektomi   Diyafrağma Evantrasyonu   Rahim Sarkması   Karaciğer Nakli Türkiye   Echo Virüsü Hastalığında Nasıl İlaçlar Kullanılır?   Astım, Alerjik Astım   İdrar Tutukluğu   Şeker Hastalığı Belirtileri Diyabet Hastalığı   Saç Dökülmesi Nedir?   Retrolental Fibroplazi   Gözbebekleri İltihabı Nedir?   Radyasyon Fibrosisi (Pnömonitisi)   Karın Hastalığı   Histoplasmosis Nokardiosis Nedir?   Kalp Masajı Nasıl Yapılır?   Sindirim yolu ile zehirlenmeler   Dalış Kazaları Denizaltı Dalış   Hamilelikte Spor Gebelikte Spor   Reflü Belirtileri Nelerdir?   Gırtlak Kanseri Hastalığının Klasik Tedavi Şekli   Şah Damarı   Yüz Kemikleri Üstçene Kemiği   Göz Bozuklukları Nedir?   Göze Yabancı Cisim Kaçması   Kuduz Hastalığının Oluşma Süresi   Saman Nezlesi Nasıl Teşhis Edilir?   Üveit   Mide Ülserinde Dikkat Edilmesi Gerekenler   Klamidya Hastalığı   Bütün Akciğer Tümörleri Kanserli Midir?   Beyin Kanaması Sonuçları   Aftlar Ağızdaki Yaralar   Karaciğer Tümörleri   Diz Kireçlenmesi   Göz Zonası Göz Sağlığı   Karında Ağrı Tanısı   Hıçkırık Nedenleri   Çıkıkların Tedavisi   Talasemi Minör   Diz Protezi Hangi Hastaya Yapılmalıdır?   Böbrek Kanserinde İmmünoterapi   Ayak Ağrıları   Cinsel Yaşam Nedir?   Böbrek hastalıkları ve Bağışıklık   Üretra Darlığı Nedir?   Diz kapağı kemiği, Patella Nedir   Bronşiyal Astım Nedir?   Akciğer Apsesi Ameliyatı   Gözün Yapısı Göz Anatomisi   Akupunktur Ve Sigara Bırakma   Guatr Nedenleri   Bebeklere Sedasyon İle Göz Muayenesi   Topuk Çatlağı Çatlak Topuğu   Difteri Kuş Palazı Aşısı   Gece Yanığı   Enfeksiyöz Mononükleoz   Kronik Bel Ağrısı   Kist Dermoid Kist Ben Nevüs   Şaşılık   İnmeden Sonra Cinsellik   Bunamaya Sebep Olan Hastalıklar   Lenf Kanseri Belirtileri Nelerdir?   Saçkıran Nedir?   Çocuk ve Bebeklerde Ağlama, Haykırmalar   Çocuklarda Beta   Yenidoğan Sarılığı   Epilepsi Nedir?   Atelektazinin Belirtileri Nelerdir?   Çocuklarda Kulak İlhitabı   Meme Estetiği Ameliyatı Nedir?   Tifonun Ciddi Komplikasyonları Olabilir Mi?   Menapoz Hastalıkları   Akciğer Kanserinin Tedavisi Nasıl Yapılır?   Miyokard Enfarktüsü Akut   Conn Sendromu   Abdominoplasti Karın Germe Ameliyatı   Parkinsondan Korunma Yolları   Ürtikerin Sebepleri Nelerdir?   Seks Sorunları   Vestibüler Schwannoma   Yaşlılarda Katarakt   Romatizmal Artrit Nedir?   Boğmaca Enfeksiyonu   Kırık Çeşitleri   Papağan Hastalığı (Pisitakoz)   Diz Protezinde Ameliyatsız Tedavi   Kolitist   Erken Boşalma   Revaskülarizasyon Ameliyatları   Boyun Ağrısı Boyun Fıtığı   Anesteziye Hazırlık   Uyku Problemleri Uykusuzluk   Bademcik İltihapları   Tonsillektomi   İskorpit Isırması   Kapak Şekil Bozuklukları   Doğuştan Kalça Çıkığı Belirtileri   İskemik İnme Belirtileri   Kulak Kiri Nedir?   Enfeksiyöz Mononükleoz Nasıl Bulaşmaktadır?   Kulak Ameliyatı   Cinsel Taciz   İnsülin Takviyesi İnsülin Tedavisi   Sütün Faydaları   Prostat Kanseri İçin Şifalı Bitkiler   Yiyecek Alerjisi; Besin Alerjisi, Gıda Alerjisi, Süt Alerjisi, Balık Alerjisi   Karaciğer Metastazı   Pamukçuk Ağız Yangısı Filegmon   Jinekomasti Rinoplasti   Kolesterolu Düşüren Besinler   Obsesif Kompulsif Nedir?   Çocuklarda Kabakulak   Gebelikte Guatr   Fıtığın Belirtileri   Sertleşme Sorunları   Samyeli Lekesi   Kolonoskopi Bağırsak Kanseri   Apse Nedir?   Gelişim Anomolileri   Kranioplasti Nedir?   Makula Dekolmanı   Barsak Damar Tıkanıklığı   Kalın Bağırsak Kanseri Belirtileri   Yanlış Beslenme   Alkolün İnsan Sağlığına Zararları   Bel Ağrıları Nasıl oluşur?   Çocuklarda İshalin Nedeni   Göz Protezi   Kolik Ağrısı ve Bebeklerde Beslenme   Alzheimer Tedavisi   Varislerin Tedavisi   Adale Çekilmesi   Diş Hekimliği ve Anestezi   Aids Kan Yoluyla Bulaşırmı   Karaciğer Sirozu Neden Oluşur?   Şişmanlık (obezite)