|
|
Entamoeba histolytica insanların sindiÂrim sisteminde hastalık yapan tek amip türüdür. BaÄŸlrsak duvarına yerleÅŸerek yüzeysel ya da derin yaralar açar. AsaÂlak bazen bağırsak duvarım delerek kaÂraciÄŸere ve bağırsak dışı baÅŸka organlaÂra da ulaÅŸabilir. Asalağın iki evresi varÂdır. Bunların biri asalağın beslenip büÂyüdüğü ve çoÄŸaldığı etkinlik evresidir. Öbürü ise etkinliÄŸe uygun olmayan koÂÅŸullarda çevresinde bir kist oluÅŸturduÄŸu kistli evredir; asalak kistli evrede ise bir konaktan öbürüne geçer. Etkin çoÄŸalma evresindeki (trofozo-it) asalak, dokularda ve sulu dışkıda buÂlunur. Kanla beslenen bu asalaktan yalÂnızca daha küçük olmasıyla ayırt edileÂbilen E. hartmanni ise bağırsakta hastaÂlık yapmadan (saprofit olarak) yaÅŸar. KörbaÄŸrrsak ya da çıkan kalınbağırsak duvarına yapışarak buradaki besin artıkÂlarıyla beslenir. Bağırsak içeriÄŸiyle birÂlikte kalınbağırsağın son bölümlerine sürüklendiÄŸinde tıpkı E. histolytica gibi daha zor yaÅŸam koÅŸullarına dayanabilÂmek için kistli hale dönüşür ve bu biÂçimde dışkıyla atılır. Kistler dış ortamda uzun süre yaÅŸaÂyabilir. Ağız yoluyla baÅŸka bir organizÂmaya girince yeni konaÄŸm bağırsağında bir kez daha etkinlik evresine girerler. Hastalık yapıcı döngünün neden her inÂsanda tamamlanmadığı, henüz bilinmeÂmektedir. Ama bu döngü tamamlanınca asalak ürettiÄŸi enzimlerle bağırsak duvaÂrını yıkıma uÄŸratır; hatta bazı olgularda duvar engelini de aÅŸar. Bağırsak enfeksiÂyonu yapan tek amip türü olan EntamoeÂba histolytica bağırsak duvarını delerek baÅŸta karaciÄŸer olmak üzere öbür iç orÂganlara da yerleÅŸebilir. Amipler bağırsak mukozasının altınÂda ürer ve bağırsak duvarında “gömlek i düğmesini” andıran yaraların (ülser) { oluÅŸmasına yol açar. Bu yaralar küçük ama derindir. Bazı durumlarda doku j ölümü derinleÅŸerek bağırsak duvarının 1 delinmesine, karın zan apselerine ve kanamalara yol açar. Bazı olgularda ise bu yaraların içi onarım dokusuyla (gra-nülasyon dokusu) dolarak ameborn deÂnen tümöre benzer düğümcükler oluÅŸtuÂrur. Bağırsak duvarındaki yaralar genelÂlikle kapanır, arna zamanla bağırsakta kalıcı bir darlık geliÅŸebilir. Bazı olguÂlarda ise trofozoitler sindirim sisteminin ana toplardamarı olan kapı toplardamarı yoluyla karaciÄŸere ulaşır. Amiplerin kaÂlınbağırsak mukozasına yerleÅŸmeleri çeÂÅŸitli biçimlerde sonuçlanabilir.
